Słowo roku Collinsa: mogging. Co znaczy i jak słownik Collins wybiera słowo roku

3 listopada 2026 roku słownik Collins ogłosił swoje słowo roku. Zostało nim „mogging”, czyli przyćmiewanie kogoś albo czegoś: wyglądem, pewnością siebie, pozycją, a właściwie czymkolwiek. Tego samego dnia Wydawnictwo Naukowe PWN otworzyło głosowanie na Młodzieżowe Słowo Roku. W jeden wtorek dwie tradycje, brytyjska i polska, powiedziały więc coś o tym, jak dziś mówimy. Tyle że każda wybiera swoje słowo zupełnie inaczej.

Wyjaśniamy tu, co znaczy mogging, skąd się wziął i jak go używać, a kiedy lepiej go sobie darować. Pokazujemy też, jak naprawdę wygląda wybór słowa roku w Collinsie: od korpusu liczącego 27 miliardów słów po krótką listę dziesięciu haseł. Na końcu czeka quiz z całej listy.

Mogging: co znaczy słowo roku Collinsa

Collins definiuje mogging jako przewyższanie albo przyćmiewanie kogoś lub czegoś. Chodzi o sytuację, w której ktoś przy kimś wypada blado, czy to pod względem wyglądu, pewności siebie, statusu, czy czegokolwiek innego. Po polsku najbliżej mu do „przyćmić”, „zgasić” albo potocznego „pozamiatać”. Kluczowa jest ironia: dziś słowo pada zwykle z przymrużeniem oka, między znajomymi, jako przekomarzanie się, a nie poważna ocena drugiego człowieka.

Według Collinsa użycie słowa wzrosło w 2026 roku o 210 procent, a słowo przeszło z niszowych zakątków internetu do codziennych rozmów młodszych pokoleń. Redakcja wybrała je, bo zauważyła wyraźną zmianę w sposobie używania, zwłaszcza przez pokolenia Z i Alfa, które zrobiły z niego żartobliwą zaczepkę. Dyrektor zarządzający Collinsa Alex Beecroft podsumował to tak, że każde pokolenie zostawia w języku swój ślad, a młodzi przejęli to słowo i przerobili je na humorystyczny slang.

Collins opisał cały rok jako „rok bycia przebijanym”. Patrząc na resztę listy, trudno się nie zgodzić: większe auta, gorętsze lata, ostrzejsze sosy i polityk, który wyprzedził premiera. Do tego jeszcze wrócimy.

Skąd się wzięło słowo mogging: od AMOG do ironicznego slangu

Collins uważa, że „mog” to skrót od AMOG, czyli „alpha male of the group”, samca alfa w grupie. Około 2016 roku słowo funkcjonowało jako rzeczownik w środowisku kulturystów i oznaczało najbardziej dominującego fizycznie mężczyznę na siłowni. Potem zmieniło się w czasownik i zaczęło krążyć po tak zwanej manosferze, czyli sieci forów i kanałów skupionych wokół męskości. The Irish Times, powołując się na „Guardiana”, przypomina, że na mizoginicznych forach z lat 2010. „mogować” kogoś znaczyło przewyższyć go atrakcyjnością seksualną.

W 2026 roku po tamtym sensie zostało niewiele. Collins podaje przykłady, w których nastolatki „moggują” zawodowych sportowców, nowa gra „mogguje” starą ulubioną, a chleb na zakwasie upieczony przez znajomego „mogguje” twój weekendowy bochenek. Słowo straciło ostrość i stało się uniwersalnym określeniem przewagi, najczęściej żartobliwej.

Mogging ma też rodzinę. Na krótkiej liście Collinsa w 2024 roku znalazło się „looksmaxxing”, czyli praca nad wyglądem, a Dictionary.com wybrało w tym roku na swoje słowo roku samo „maxxing”: wyciskanie maksimum z jakiejś dziedziny życia, od snu po siłownię. Dwa słowniki niezależnie od siebie zauważyły, że w 2026 roku dużo mówimy o rywalizacji i optymalizowaniu wszystkiego.

Językoznawcy znają ten mechanizm od dawna. Słowo, które wychodzi z wąskiej grupy, traci pierwotny ładunek, a czasem nawet zmienia ocenę. Tak było z „geek”, pierwszym słowem roku Collinsa z 2013 roku, które zaczynało jako obelga, a dziś bywa powodem do dumy. Pochodzenie jednak nie znika całkiem, dlatego na zajęciach zawsze o nim mówimy: kto zna historię słowa, ten lepiej wyczuje, przy kim go nie używać.

Jak używać słowa mogging: wymowa, gramatyka i przykłady

W brytyjskiej wymowie „mog” brzmi /mɒɡ/ i rymuje się z „dog” i „frog”, a „mogging” to /ˈmɒɡɪŋ/. Amerykanie mówią raczej /mɑːɡ/. Jeśli zapis fonetyczny wygląda obco, zajrzyj do naszego przewodnika po transkrypcji fonetycznej języka angielskiego.

Gramatycznie to zwykły czasownik regularny z jedną pułapką: podwajamy spółgłoskę, tak jak w „jog, jogged, jogging”. Najczęściej spotkasz go w stronie biernej, kiedy ktoś opowiada, że to on został przyćmiony.

Mała pułapka dla uczących się brytyjskiego angielskiego: „moggy” to po brytyjsku kot dachowiec. Collins sam z tego żartuje, pisząc, że twój kot przyćmiewa cię z kanapy od lat. Z moggingiem nie ma to nic wspólnego.

Kiedy nie używać? Mogging jest potoczny, młodzieżowy i wciąż kojarzy się z ocenianiem wyglądu. W mailu do klienta, w raporcie czy w rozmowie o koledze z zespołu zabrzmi niezręcznie albo wręcz przykro. Bezpieczne zamienniki do pracy znajdziesz niżej.

Jak Collins wybiera słowo roku

Wiele osób zakłada, że słowo roku wyłania się w głosowaniu albo z rankingu wyszukiwań. W Collinsie jest inaczej. Punktem wyjścia jest korpus, czyli ogromny, stale uzupełniany zbiór prawdziwych tekstów. Leksykografowie Collinsa śledzą Collins Corpus liczący 27 miliardów słów, zebranych z różnych mediów, w tym z mediów społecznościowych, i na tej podstawie układają coroczną listę nowych i godnych uwagi słów.

Pierwszy etap to obserwacja liczb. Korpus pokazuje, jak często i w jakim otoczeniu pojawia się dane słowo, więc widać, kiedy ktoś zaczyna go używać w nowym znaczeniu albo kiedy jego frekwencja nagle skacze. Słowo nie musi być nowe. „Manchesterism” z tegorocznej listy pochodzi z XIX wieku, a wróciło do obiegu w nowym sensie dopiero teraz.

Drugi etap to wybór. Z setek kandydatów powstaje krótka lista, zwykle dziesięciu słów, która ma oddać to, czym ludzie żyli przez ostatnie dwanaście miesięcy. Słowo roku wybiera zespół Collinsa z Glasgow i Londynu, w którym są leksykografowie, redaktorzy, a także osoby z marketingu i PR. Kiedyś w wyborze mogła brać udział publiczność, dziś decyduje sam zespół.

Warto to powiedzieć wprost: słowo roku to decyzja redakcyjna oparta na danych, ale też dobra okazja promocyjna dla słownika. Wybór słowa roku nie oznacza automatycznie, że słowo dostaje hasło w słowniku. Do słownika trafiają słowa, które utrzymują się w użyciu dłużej, a nie tylko przez jeden sezon.

Collins Corpus: 27 miliardów słów i ich historia

Korpus Collinsa ma ciekawą historię, ważną dla każdego, kto uczy się angielskiego. W 1980 roku na Uniwersytecie w Birmingham powstał projekt COBUILD, finansowany przez wydawnictwo Collins i kierowany przez profesora Johna Sinclaira. Jego zespół zbudował elektroniczny korpus współczesnych tekstów, a w 1987 roku wydał Collins COBUILD English Language Dictionary, pierwszy słownik dla uczących się oparty w całości na badaniu prawdziwego użycia języka.

Skala robi wrażenie. Do 1985 roku leksykografowie COBUILD pracowali na wydrukach z korpusu liczącego 7,3 miliona słów. Przed wydaniem słownika korzystali już z 20 milionów, a w 1995 roku korpus, nazywany wtedy Bank of English, przekroczył 211 milionów. Dziś Collins mówi o 27 miliardach słów.

Dlaczego to ważne dla ucznia? Bo dzięki korpusom słowniki przestały zgadywać, jak się mówi, i zaczęły to sprawdzać. To z prac Sinclaira wyrosło pojęcie prozodii semantycznej, czyli zabarwienia, które słowo przejmuje od swojego stałego towarzystwa. Pisaliśmy o tym przy okazji angielskich idiomów o śmierci, które w języku angielskim często bywają komplementem.

Lista słów roku Collinsa: dziesięć haseł i jak powstały

Collins czyta swoją tegoroczną listę jak jeden wielki konkurs na przebijanie: wszystko jest większe, gorętsze i bardziej dramatyczne niż rok temu. Obok znaczenia każdego słowa podajemy, jak powstało, bo to najlepsza lekcja angielskiego słowotwórstwa, jaką można dostać za darmo.

W tej dziesiątce widać prawie wszystkie sposoby, w jakie angielski tworzy nowe słowa. Są zbitki, w których dwa wyrazy zlewają się w jeden („fricy”, „bixie”, „friendslop”). Jest tworzenie przez analogię do znanego wzoru („carspreading” od „manspreading”, „firewave” od „heatwave”). Jest skracanie („mog” z AMOG), zwykłe złożenia („ghost job”, „hydration break”) i stare słowo z nowym znaczeniem („Manchesterism”). Szerzej opisujemy te mechanizmy w tekście o tym, jak powstają nowe wyrazy w języku angielskim.

Kilka haseł zasługuje na zdanie komentarza. Burnham przywrócił „Manchesterism” w artykule prasowym w styczniu, a w lipcu zastąpił Keira Starmera na stanowisku premiera. Przerwy na nawodnienie pojawiły się w każdym meczu mistrzostw świata 2026, rozgrywanych w upale w USA, Meksyku i Kanadzie. „P(doom)” zaczynało jako ponury żart w środowisku AI: Collins wskazuje wczesne użycie na forum LessWrong z 2009 roku. Dziś osoby szacujące to ryzyko wysoko nazywa się „doomers”.

Dla osób pracujących z rekrutacją najważniejszy jest „ghost job”. Firmy publikują takie ogłoszenia, żeby zbierać CV, wyglądać na rosnące albo po prostu dlatego, że nikt nie zdjął starej oferty. Collins przywołuje brytyjskie badanie, według którego mogła to być mniej więcej jedna trzecia ogłoszeń. Kandydaci znają to słowo, więc rekruterzy i działy HR też powinni.

Słowo roku w innych słownikach i w Polsce

Collins nie jest jedyny. Każda instytucja ma własny przepis, a od przepisu zależy, co wygrywa.

Polski plebiscyt działa niemal odwrotnie niż Collins. Wydawnictwo Naukowe PWN organizuje go od 2016 roku, a tegoroczna edycja jest jedenasta. Do 25 października każdy mógł zgłaszać słowa, potem jury wybrało dwanaście finalistów, a głosowanie trwa od 3 do 30 listopada na stronie sjp.pwn.pl/msr. Wynik poznamy 8 grudnia. Rok temu wygrało „szponcić” i „szpont”, a drugie miejsce zajęło „6 7”.

W tegorocznym finale PWN znalazło się „unc”, potoczne określenie starszego mężczyzny, wywodzone od angielskiego „uncle”. To samo „unc” trafiło na krótką listę Dictionary.com. Jedno słowo w tym samym roku na dwóch listach, w dwóch językach: lepszego dowodu na to, jak szybko angielski slang przechodzi do polszczyzny, trudno szukać. Juror Bartek Chaciński zauważył przy tym, że młodzież zaczyna być zmęczona tak zwanymi brainrotami, czyli pustymi zbitkami w rodzaju „skibidi”. Więcej o polskim plebiscycie pisaliśmy przy okazji Młodzieżowego Słowa Roku 2023.

Poprzednie słowa roku Collinsa

Collins ogłasza słowo roku od 2013 roku, a rok wcześniej wybierał słowo miesiąca. Cała lista układa się w krótką historię ostatniej dekady.

Widać tu kilka fal. Najpierw technologia i media („photobomb”, „binge-watch”), potem polityka („Brexit”, „fake news”), klimat i pandemia („climate strike”, „lockdown”), a od 2021 roku znów technologia, tym razem cyfrowe aktywa i sztuczna inteligencja („NFT”, „AI”, „vibe coding”). „Brat” z 2024 roku i tegoroczny „mogging” pokazują coś jeszcze: coraz częściej wygrywają słowa, które urodziły się w internecie i zostały spopularyzowane przez najmłodszych.

Mogging w pracy? Zamienniki w Business English

Jeśli chcesz powiedzieć, że coś przebiło konkurencję, w pracy masz do wyboru słowa precyzyjniejsze i bezpieczniejsze. Różnią się poziomem formalności, więc warto dobrać je do sytuacji.

Zasada jest prosta: mogging zostaw na luźne rozmowy z osobami, które go znają i odbiorą żart. W mailu, na spotkaniu i w prezentacji sięgnij po słowa z tabeli. Więcej zwrotów na co dzień znajdziesz w przewodniku po angielskim w biurze i korporacji.

Jak uczyć się nowych słów z listy słowa roku

Lista słów roku to gotowy materiał do nauki, pod warunkiem że nie potraktujesz jej jak listy słówek do wykucia. Pojedyncze słowo bez kontekstu szybko wylatuje z głowy, o czym piszemy w tekście dlaczego ucząc się „słówek”, robimy sobie krzywdę. Lepiej działa nauka całych wyrażeń: nie „mog”, tylko „got mogged by”, nie „ghost”, tylko „post a ghost job”.

Po drugie, sprawdzaj prawdziwe przykłady. Słowniki oparte na korpusie pokazują zdania z życia, a nie wymyślone na potrzeby podręcznika. Podpowiadamy, skąd brać przykłady do nauki słownictwa, żeby język był naturalny. Po trzecie, notuj rejestr: przy każdym nowym słowie zapisz, czy jest potoczne, neutralne czy formalne. Po czwarte, ułóż z każdym słowem jedno zdanie o własnym życiu. Zdanie o babcinych pierogach zapamiętasz lepiej niż definicję.

Jeśli slang cię wciągnął, zajrzyj jeszcze do naszego przewodnika po angielskim slangu internetowym i do słownika brytyjskiego slangu.

Quiz: słowa roku Collinsa

Dziesięć pytań z całego artykułu. Zaznacz odpowiedzi i sprawdź wynik na końcu.

Źródła

• Collins Dictionary Language Blog (2026). Collins' Word of the Year 2026: a year of being outdone.
• The Irish Times (2026). 'Mogging': Collins' Word of the Year for 2026 has roots in the manosphere.
• Associated Press / ABC News (2026). Collins Dictionary chooses 'mogging' as its 2026 word of the year.
• Krishnamurthy R. (1996). Change and continuity at COBUILD (1986–1996).
• Scripps News (2026). Dictionary.com names its 2026 Word of the Year.
• Wydawnictwo Naukowe PWN. Młodzieżowe Słowo Roku; Radio ESKA (2026), Młodzieżowe Słowo Roku 2026. Oto finałowa dwunastka.
• Wikipedia. Word of the year, dostęp 3.11.2026.

Łukasz Pakuła

Lingwista, nauczyciel akademicki i założyciel choices®. Jako Head of Studies odpowiada za jakość nauczania i dobór lektorów. Specjalizuje się w Business English i komunikacji międzykulturowej. Adjunct Assistant Professor na UMGC, wykładowca HM Business School w Monachium i Hochschule Kempten, absolwent studiów doktoranckich z językoznawstwa stosowanego, autor publikacji w wydawnictwach Springer i Equinox. Poznaj zespół choices®