Jak powstają nowe wyrazy w języku angielskim?

Zastanawialiście się kiedyś jakie procesy słowotwórcze zachodzą przy powstawaniu nowych słów w języku angielskim? Jak powstają nowe wyrazy w języku angielskim? Ten artykuł pozwoli Wam je lepiej zrozumieć!

Słowotwórstwo (word formation) to dział językoznawstwa, który zajmuje się analizą powstawania nowych wyrazów i sposobów ich tworzenia. Aby lepiej zrozumieć wszystkie zachodzące procesy słowotwórcze, należy wiedzieć, że wyrazy dzielą się przede wszystkim na:

1. Wyrazy podstawowe – są to wyrazy stanowiące podstawę słowotwórczą, to właśnie od nich tworzymy nowe wyrazy (pochodne).
2. Wyrazy pochodne – są to wyrazy utworzone od wyrazów podstawowych np. help – helpful, accept – acceptance, vaccine – vaccinate, sad – sadness, act – active.
   _
   

_

Derywacja afiksalna (morphological derivation)

Najczęstszym procesem słowotwórczym, jaki można zaobserwować przy tworzeniu nowych słów angielskich, jest derywacja afiksalna. Polega ona na tworzeniu wyrazu pochodnego od wyrazu podstawowego poprzez zmianę jego budowy morfologicznej – dodanie tzw. formantów (affixes). Te cząstki słowotwórcze zmieniają znaczenie danych słów i dzielą się przede wszystkim na:

a) przedrostki (prefixes), które znajdują się przed podstawą lub rdzeniem słowa np. unhappy, mislead, prejudge, impolite, disapprove, reincarnation, undercooked, overweight, minibus, defrost.
_

b) przyrostki (suffixes) występują po podstawie lub rdzeniu słowa np. joyful, careless, stylish, terrorism, sadness, washable, manly, development, foolishness. Czasami dodanie przyrostka pociąga za sobą inne zmiany w formie lub wymowy słowa np. mud – muddy, adore – adorable, happy – happier, day – daily. Ponadto niektóre wyrazy powstają zarówno z przedrostka, jak i przyrostka np. disrespectful, incorrectly, unimaginable.
_
Kursy języka angielskiego online>>
_

Tworzenie wyrazów złożonych (compounding)

Wyrazy złożone powstają, gdy wyraz pochodny zawiera w sobie dwa wyrazy podstawowe. Zazwyczaj pierwszy element określa kluczową cechę drugiego słowa. Można je podzielić na closed compound words, open compound words i hyphenated compound words – proces tworzenia każdego z nich przebiega nieco inaczej.
_

Closed compound words

Closed compound words to wyrazy, które powstały z połączenia dwóch wyrazów – bez żadnych elementów łączących (formantów). Zachowują one swoją postać morfologiczną i układ składniowy. Tak więc, połączenie wyrazu book i case tworzy nowe słowo bookcase. Innymi powszechnie występującymi przykładami są np. doorknob, breakfast, fingerprint, sunburn, wallpaper, textbook, grandmother, czy football.
_

Open compound words

Open compound words to połączone dwa odrębne wyrazy, które tworzą jedną nierozerwalną całość znaczeniową np. living room, hot dog, high school, full moon, cell phone, dinner plate, dance hall. Są one najczęściej tworzone, gdy przymiotnik modyfikujący jest dołączany do rzeczownika.
_

Hyphenated compound words

Wyrazy złożone z dwóch podstaw słowotwórczych połączonych łącznikiem, nazywamy w języku angielskim hyphenated compound words. Używamy ich najczęściej do utworzenia nowych: przymiotników np. good-looking, well-known, part-time, well-behaved, fat-free, long-haired, five-foot, time-saving.
_

Blending

Blending w językoznawstwie polega na połączeniu lub skrzyżowaniu dwóch podstawowych wyrazów w jeden nowy, którego znaczenie jest często kombinacją oryginalnych słów. Przykładem może być np. skrzyżowanie słów smoke i fog, które tworzą wyraz smog. Innymi powszechnie występującymi przykładami blendingu są np.: email (electronic/mail), emoticon (emotion/icon), motel (motor/hotel), brunch (breakfast/lunch), Poglish (Polish/English), workaholic (work/alcoholic) czy zorse (zebra/horse). Można więc zauważyć, że przy tworzeniu wyrazu pochodnego, łączymy zazwyczaj początek pierwszego słowa z końcówką drugiego.
_

Clipping

W języku angielskim proces słowotwórczy, w którym dłuższy wyraz zostaje zredukowany do krótszej formy (najczęściej do jednej sylaby), nazywa się clipping. Jest on używany zazwyczaj w języku potocznym, a redukcja nie zmienia znaczenia danego słowa np. gas (gasoline), ad (advertisement), phone (telephone), bra (brassiere), plane (airplane), condo (condominium), flu (influenza), typo (typographical error), coon (racoon).
_

Hipokorystyk (hypocorism)

Hipokrystyki nazywane są również spieszczeniami, gdyż nowo powstałe wyrazy sygnalizują czułość mówiącego do danego przedmiotu wypowiedzi. Jest to podtyp clippingu, który polega na redukcji dłuższego słowa do jednej sylaby oraz dodana końcówki -y lub -ie. Spieszczenia używane są najczęściej przez australijczyków i brytyjczyków np. telly (television), Aussie (Australian), barbie (barbecue), brekky (breakfast), bickie (biscuit).
_

Backformation

Kolejnym procesem, który polega na redukcji części wyrazu (np. przyrostka), jest backformation. Najczęściej, formant jednego wyrazu np. rzeczownika jest redukowany, i powstaje nowy wyraz o innym rodzaju gramatycznym np. czasownik. Powszechnie używanymi przykładami są np. televise (television), donate (donation), babysit (babysitter), edit (editor), sculpt (sculptor).
_

Neologizmy (coinage)

Jednym z najrzadszych procesów słowotwórczych w języku angielskim jest coinage. Polega on na tworzeniu zupełnie nowych słów – najczęściej nazw produktów, które są później używane powszechnie dla całej grupy tych produktów np. xerox, aspirin, nylon, vaseline, zipper, teflon, granola. Neologizmy powstają również od nazw własnych oraz osób i miejsc, od których wzięła się dana nazwa – są to tzw. eponimy. Ich przykładem jest np. hoover, teddy bear, jeans, sandwich, volt, watt, fahrenheit.
_

Akronimy (acronyms)

Akronimy to skróty, utworzone zazwyczaj z pierwszych liter jakiejś nazwy lub grupy wyrazów, które wymawiamy przeważnie jak zwykłe słowa, a nie litera po literze. Ich przykładem jest np. NATO (North Atlantic Treaty Organisation), UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), NASA (National Aeronautics and Space Administration). Niektóre akronimy tworzą słowa, które się tak powszechnie używane, że zapominamy, iż są one tak naprawdę skrótowcem dłuższego słowa lub wyrażenia np. scuba (self-contained underwater breathing apparatus), czy laser (light amplification by stimulated emission of radiation).
_

Konwersja wyrazów (conversion)

Konwersja polega na zmianie funkcji słowa (jego rodzaju gramatycznego) bez jakiejkolwiek redukcji. Najczęściej dochodzi do zmiany rzeczownika na czasownik np.:

1. a)  There is so much dust in my house. Did you dust the kitchen?
2. b)  Many people believe bottled water is healthier because it contains added minerals.
   Would you water my plants?
   _

Zapożyczenia językowe (borrowing)

Język angielski zapożyczył tak wiele słów, że obecnie niemal połowa wyrazów pochodzi bezpośrednio z innych języków. Powszechnie znanymi przykładami zapożyczeń są np. tattoo, mansion, ballet, ramen, kayak, mayonnaise, ski, kangaroo, algebra.
_

Jak powstają nowe wyrazy w języku angielskim?

Teraz wiecie już, nieco więcej na temat procesów słowotwórczych, jakie zachodzą w języku angielskim. Jeżeli zainteresowaliśmy Was tym artykułem, to koniecznie zaglądnijcie na naszego bloga, gdzie znajdziecie więcej ciekawych artykułów.

Ponadto, jeśli chcecie poznać lepiej język angielski, to koniecznie skorzystajcie z naszych kursów językowych – zapraszamy!