Present Perfect Simple i Past Simple – czym się różnią?

Angielskie czasy gramatyczne często potrafią sprawić niemały problem osobom, które zaczynają przygodę z nauką tego języka, a zwłaszcza, gdy jest to jeden z czasów typu Perfect, ponieważ ciężko jest nam wtedy znaleźć dobre odniesienie do naszego rodzimego języka. Dziś na warsztat weźmiemy czas Past Simple i Present Perfect Simple.

Może zdziwi was początkowo to, że będę dziś porównywał ze sobą te dwa czasy, bo przecież patrząc po ich nazwie jeden jest przeszły, a drugi teraźniejszy. Gdy jednak przejdziemy już do dalszej części dzisiejszego porównania, to zobaczycie, że sprawa nie jest taka oczywista, ponieważ gdy czas Past Simple faktycznie jest czasem przeszłym dokonanym, to z Present Perfect Simple już tak łatwo nie jest. Niby jest to czas nawiązujący do przeszłości, ale jednak też trochę do przyszłości i ostatecznie staje się to dość nieoczywiste. Dzisiaj spróbuję jednak pokazać wam aspekty, w których oba te czasy się od siebie różnią oraz postaram się również wyjaśnić, kiedy i jak prawidłowo ich używać.

Kursy języka angielskiego online >>

Budowa czasu Past Simple i Present Perfect Simple

Na początek bardzo szybko przypomnijmy sobie jeszcze tylko budowę obu tych czasów gramatycznych, ponieważ już w tej kwestii możemy zaobserwować pierwsze różnice. Jeśli jednak chcielibyście przypomnieć sobie omawianie dzisiaj zagadnienia bardziej dogłębnie, to po szczegółowe objaśnienia obu tych czasów gramatycznych zajrzyjcie do naszych artykułów o Present Perfect Simple oraz Past Simple.

Zaczynając od Present Perfect Simple, zdania twierdzące w tym czasie tworzymy poprzez użycie czasownika have, który w zdaniach w tym czasie gramatycznym używany jest jedynie jako czasownik posiłkowy, a następnie wykorzystanie czasownika w III formie (Past Participle), jeśli jest nieregularny, lub dodanie do niego końcówki -ed, jeśli jest regularny. Oczywiście, jak to w przypadku czasów present, nie zapominajmy o użyciu has, gdy mówimy o 3 os. l.p. Zobaczmy teraz na kilka przykładów:

I have bought a new book. – Kupiłam/łem nową książkę.
I have been to London three times. – Byłam/łem w Londynie 3 razy.
She has lost her keys. – Ona zgubiła klucze.
_

W przypadku zdań pytających po prostu używamy inwersji, a więc zamieniamy jedynie miejscami podmiot z czasownikiem posiłkowym have. Oto kilka przykładów:

Have you closed the door? – Czy zamknęłaś/zamknąłeś drzwi?
Have you watched this film already? – Czy oglądałaś/łeś już ten film?
Has he been to Tokyo? – Czy on był w Tokio?
_

Zdania przeczące tworzymy poprzez dodanie słówka not po czasowniku posiłkowym have/has. Oto przykłady:

She has not visited Warsaw. – Ona nie odwiedziła Warszawy.
I haven’t read this book yet. – Nie czytałam/łem jeszcze tej książki.
They have not seen each other for a month. – One/Oni nie widziały/widzieli się od miesiąca.
_

To by było wszystko w sprawie naszej krótkiej powtórki czasu Present Perfect Simple. Przejdźmy teraz do Past Simple.
_

Budowa czasu Past Simple

Zdania w czasie Past Simple możemy tworzyć na dwa sposoby, zależnie od tego, czy głównym czasownikiem w zdaniu będzie czasownik to be, czy inny, dowolny czasownik. W obu przypadkach budowa wygląda jednak tak samo – potrzebujemy podmiotu, a następnie czasownika w II formie (lub czasownika z końcówką -ed, jeśli jest regularny). Zacznijmy od zdań twierdzących i zobaczmy to na kilku przykładach:

I went to the cinema last week. – W zeszłym tygodniu poszłam/poszedłem do kina.
She was in Spain last summer. – Ona była w Hiszpanii zeszłego lata.
They played volleyball yesterday. – One/Oni grały/li wczoraj w siatkówkę.
_

W pytaniach, jeśli naszym głównym czasownikiem jest to be, to zwyczajnie stosujemy inwersję. W przypadku innych czasowników musimy jednak posłużyć się jeszcze operatorem did. Ponownie zwróćmy uwagę na kilka przykładów:

Did you see her yesterday? – Czy widziałaś/łeś ją wczoraj?
Were you sick? – Byłaś/łeś chora/ry?
Was he happy when he saw you? – Czy on był szczęśliwy, kiedy cię zobaczył?
_

W zdaniach przeczących obowiązują te same zasady, co w zdaniach twierdzących. Musimy jedynie w odpowiednim miejscu użyć słówko not, jak możecie zauważyć w poniższych przykładach:

I did not go shopping last Tuesday. – Nie poszłam/poszedłem na zakupy w zeszły wtorek.
They were not at the party last weekend. – One/Oni nie były/li na imprezie w zeszły weekend.
She didn’t watch TV last week. – W zeszłym tygodniu nie oglądała telewizji.
I wasn’t in England last year. – W zeszłym roku nie byłam/łem w Anglii.
_

Jak możecie zauważyć, różnic w budowie pomiędzy Present Perfect Simple i Past Simple jest sporo. Przejdźmy teraz do różnic w ich zastosowaniu.
_

Present Perfect Simple vs Past Simple – różnice w ich stosowaniu

Pierwsza rzecz, którą różnią się Present Perfect Simple i Past Simple, to kluczowe dla tych czasów słówka, czyli takie, które w większości przypadków od razu zdradzają nam z jakim czasem mamy do czynienia.
_
W przypadku Present Perfect Simple są to między innymi:

since – od (kiedy podajemy moment, datę od której coś się zaczęło, np. since 2005, since last year, itp.)
for – od (kiedy mówimy od jakiego czasu już coś trwa, np. for fifteen years, for two weeks, itp.)
ever – kiedykolwiek
never – nigdy
just – właśnie
yet – jeszcze
already – już
_

Natomiast w przypadku Past Simple są to:

yesterday – wczoraj
last – ostatni, zeszły (np. last week, last summer, last weekend, itp.)
in – w (np. którym roku)
ago – temu (np. two hours ago, five months ago, three years ago, itd.)
_

Drugą różnicą, której możecie już się domyślać spoglądając na różnice w charakterystycznych słówkach u góry, jest to, jaki okres czasu opisuje każdy z dwóch czasów. Past Simple używamy do mówienia o czymś, co już się definitywnie zakończyło, coś co nie ma żadnego wpływu na teraźniejszość i jest już częścią przeszłości. Present Perfect Simple natomiast możemy użyć, aby opowiedzieć o czymś, co zaczęło się w przeszłości i trwa aż do teraz. Teraz już wiecie, dlaczego jest to czas present. Spójrzmy jeszcze na przykład dla porównania.

I lived in London five years ago. – Mieszkałam/łem w Londynie pięć lat temu.

To zdanie w Past Simple mówi nam, że ta czynność się już definitywnie zakończyła, ten ktoś już od pięciu tam dłużej nie mieszka.

I have lived in London for five years. – Mieszkam w Londynie od pięciu lat.

Jak już sami widzicie po polskim tłumaczeniu jest to sytuacja wciąż aktualna, zaczęła się pięć lat temu, ale ten ktoś wciąż tam mieszka i dalej będzie mieszkał.

Kolejną i ostatnią, ale równie ważną różnicą jest to, że czas Present Perfect Simple stosujemy do mówienia o czymś, co zdarzyło się w przeszłości (co właśnie często sprawia, że ten czas mylnie kojarzy nam się z Past Simple), ale ma widoczny wpływ na teraźniejszość. Postaram się pokazać o co chodzi na przykładzie zdań w dwóch czasach.

He broke his leg last year. – On złamał nogę w zeszłym roku.

Mamy tutaj sytuację, która już definitywnie się zakończyła i bez większego kontekstu możemy zakładać, że noga już złamana nie jest i wszystko jest z powrotem w normie. Sytuacja wygląda jednak zupełnie inaczej, jeśli użyjemy tutaj czasu Present Perfect Simple:

He has broken his leg. – On złamał sobie nogę.

To zdanie mówi nam o przeszłości, ponieważ ten ktoś już złamał sobie nogę wcześniej, ale pokazuje również skutek tego zdarzenia w teraźniejszości, czyli to, że teraz ma złamaną nogę. W polskim tłumaczeniu tej różnicy nie widać, ponieważ nie mamy odpowiednika tego czasu w naszym języku, ale uwierzcie mi, że tak właśnie byłoby to rozumiane przez osoby mówiące po angielsku.

Przy okazji warto jeszcze wspomnieć, że Present Perfect Simple możemy użyć do mówienia o bardzo bliskiej przeszłości, a dokładniej o czynności, która zdarzyła się lub zakończyła przed chwilą. Używamy wtedy słówka just.

I painted our room last week. – Pomalowałam/łem nasz pokój w zeszłym tygodniu (Past Simple)
I have just painted our room. – Właśnie pomalowałam/łem nasz pokój.
_