Czasowniki nieregularne w niemieckim: tabela 214 czasowników, 12 wzorów i plan nauki (+ PDF)

Ich bin gegangen, ich habe gesehen, er gibt, sie fuhr. Kto uczy się niemieckiego, szybko odkrywa, że najczęstsze czasowniki tego języka nie trzymają się żadnej z reguł, które dopiero co poznał. Do tego każdy z nich wymaga zapamiętania więcej niż angielski odpowiednik: formy w czasie teraźniejszym, formy przeszłej, imiesłowu i czasownika posiłkowego. Nic dziwnego, że niemieckie czasowniki nieregularne są dla wielu osób pierwszym momentem, w którym gramatyka zaczyna wyglądać na chaos.

Dobra wiadomość jest taka, że to chaos tylko z pozoru. Czasowniki nieregularne w niemieckim układają się w kilkanaście powtarzalnych wzorów, a większość pułapek, w które wpadają Polacy, da się przewidzieć. Niemiecki to drugi najczęściej nauczany język obcy w polskich szkołach: według GUS w roku szkolnym 2024/2025 uczyło się go 35,6% uczniów, czyli ponad 1,8 mln osób w szkołach dla dzieci i młodzieży. Do tego dochodzą dorośli, którzy uczą się go do pracy, na studia albo przed wyjazdem.

W tym przewodniku znajdziesz tabelę 214 najważniejszych czasowników nieregularnych z poziomów A1–B2 z wyszukiwarką i filtrami. Przy każdym czasowniku podajemy formę z Präsens, Präteritum, Perfekt z właściwym czasownikiem posiłkowym, znaczenie i poziom. Czasowniki pogrupowaliśmy w 12 wzorów zmiany samogłoski. Wyjaśniamy, kiedy w Perfekt stoi haben, a kiedy sein, skąd biorą się błędy typowe dla Polaków i co mówią badania o skutecznym zapamiętywaniu. Całą tabelę możesz też pobrać jako PDF do druku, a formy przećwiczyć w naszej darmowej aplikacji do nauki niemieckich czasowników nieregularnych.

W tabelach do angielskich czasowników wystarczą trzy formy. W niemieckim trzeba znać jeszcze zmianę samogłoski w Präsens (na żółto) i czasownik posiłkowy, z którym czasownik tworzy Perfekt (na turkusowo).

Czym są czasowniki nieregularne w niemieckim

Większość niemieckich czasowników odmienia się regularnie. Gramatyki nazywają je słabymi (schwache Verben). Czas przeszły tworzą końcówką -te, a imiesłów schematem ge- + temat + -t: spielen, spielte, gespielt; machen, machte, gemacht. Znając bezokolicznik, znasz wszystkie formy. Nowe czasowniki, które wchodzą do języka, prawie zawsze odmieniają się właśnie tak: googeln, googelte, gegoogelt.

Czasowniki nieregularne to wszystkie, których formy nie da się wyprowadzić z tej reguły. W polskich podręcznikach zwykle wrzuca się je do jednego worka, ale w praktyce to cztery różne grupy. Każda sprawia inny kłopot, więc warto je od razu rozróżniać.

GrupaCo się zmieniaPrzykładW naszej tabeli
Czasowniki mocneSamogłoska w temacie (tzw. Ablaut), Partizip II kończy się na -en, Präteritum nie ma końcówki -tefinden, fand, gefunden193
Czasowniki mieszaneZmienia się temat, ale końcówki są jak w regularnych: -te, -tbringen, brachte, gebracht12
Czasowniki modalneWłasna odmiana w Präsens (ich kann), w Präteritum -te bez przegłosukönnen, konnte, gekonnt6
Czasowniki posiłkoweOdmiana całkowicie własna, bo to najstarsze i najczęstsze słowa językasein, war, gewesen3

Skąd się wzięły czasowniki mocne

Zmiana samogłoski w finden, fand, gefunden nie jest wyjątkiem od reguły, tylko pozostałością dawnej, bardzo regularnej reguły. Języki germańskie odziedziczyły ją po praindoeuropejskim przodku, a gramatycy już w staro-wysoko-niemieckim, mniej więcej w latach 750–1050, rozróżniają siedem tzw. szeregów apofonicznych (Ablautreihen). Ten sam mechanizm widać w angielskim: sing, sang, sung to dokładny odpowiednik singen, sang, gesungen.

Z czasem system się kruszył. Badaczka z Instytutu Języka Niemieckiego w Mannheimie podaje, że w średnio-wysoko-niemieckim było 349 czasowników mocnych, a dziś zostało 169. Część zniknęła z języka, część przeszła do odmiany regularnej. Ten proces trwa na naszych oczach: dawne backen, buk, gebacken dziś brzmi staroświecko i mówi się backte.

Które czasowniki się utrzymały? Te, których używa się najczęściej. Carroll, Svare i Salmons (2012) przeanalizowali historię niemieckich czasowników i pokazali, że regularyzacja przyspieszyła wyraźnie w czasach nowożytnych, a przed nią chroni przede wszystkim wysoka częstość użycia. Liczy się też liczebność grupy: czasownik, który ma wielu „krewnych” o tym samym wzorze, trzyma się lepiej niż samotnik. Robert Mailhammer (2007) nazywa takie skupiska „wyspami odporności” i zwraca uwagę, że to właśnie resztki dawnego systemu wciąż spajają czasowniki mocne w grupy.

Dla uczącego się wynikają z tego dwie rzeczy. Po pierwsze, czasowników nieregularnych nie da się ominąć, bo to najczęstsze słowa w każdej rozmowie: sein, haben, werden, gehen, kommen, sehen, geben. Po drugie, warto uczyć się ich rodzinami, a nie z listy alfabetycznej, bo podział na rodziny jest naturalny dla samego języka. Na tym opiera się tabela w dalszej części wpisu.

Jakie formy trzeba znać: Präsens, Präteritum, Partizip II, haben i sein

W angielskim tabela czasowników nieregularnych ma trzy kolumny. Jeśli uczyłeś się ich z naszego przewodnika Czasowniki nieregularne w angielskim, łatwo założyć, że w niemieckim będzie podobnie. Klasyczne niemieckie tabele też podają trzy formy: Infinitiv, Präteritum i Partizip II. To za mało, żeby poprawnie mówić. Przy każdym czasowniku trzeba znać pięć informacji.

  1. Bezokolicznik (Infinitiv): fahren. Od niego zaczyna się każde hasło w słowniku.
  2. Forma er/sie/es w czasie teraźniejszym (Präsens): fährt. U wielu czasowników mocnych w osobach du i er/sie/es zmienia się samogłoska. Jeśli jej nie znasz, pomylisz się już w pierwszym zdaniu o kimś innym niż ty.
  3. Czas przeszły prosty (Präteritum): fuhr. Formy ich i er/sie/es nie mają żadnej końcówki: ich fuhr, er fuhr.
  4. Imiesłów bierny (Partizip II): gefahren. Służy do budowy Perfekt, Plusquamperfekt i strony biernej.
  5. Czasownik posiłkowy w Perfekt: ist gefahren, a nie hat gefahren. Ta informacja nie wynika z formy czasownika, a od niej zależy, czy zdanie w ogóle jest poprawne.

Dlatego w naszej tabeli Perfekt podajemy razem z czasownikiem posiłkowym (ist gefahren, hat gesehen), a w osobnej kolumnie formę z Präsens. Zmianę samogłoski wyróżniamy kolorem, a sein na czerwono, żeby od razu rzucało się w oczy.

20 najczęstszych niemieckich czasowników nieregularnych na start

Jeśli zaczynasz od zera albo wracasz do niemieckiego po przerwie, nie zaczynaj od pełnej listy. Poniżej jest 20 najczęstszych czasowników nieregularnych z poziomu A1. Kolejność wynika z danych o częstości słów z korpusów DWDS (Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache), z których korzystaliśmy, układając listę do aplikacji. Te czasowniki pojawiają się w niemal każdej rozmowie, a sześć pierwszych to czasowniki posiłkowe i modalne, na których opiera się większość zdań.

BezokolicznikPräsens (er)PräteritumPerfekt
seinbyćich bin, er istwarist gewesen
habenmiećich habe, er hathattehat gehabt
werdenstawać się, zostaćich werde, er wirdwurdeist geworden
könnenmóc, umiećich kann, er kannkonntehat gekonnt
wollenchciećich will, er willwolltehat gewollt
müssenmusiećich muss, er mussmusstehat gemusst
geheniśćgehtgingist gegangen
wissenwiedziećich weiß, er weißwusstehat gewusst
tunrobićtuttathat getan
sehenwidziećsiehtsahhat gesehen
kommenprzyjść, przyjechaćkommtkamist gekommen
sollenmieć (coś zrobić), powinienich soll, er sollsolltehat gesollt
gebendaćgibtgabhat gegeben
denkenmyślećdenktdachtehat gedacht
findenznaleźć; uważaćfindetfandhat gefunden
lassenzostawić; pozwolićlässtließhat gelassen
bringenprzynieśćbringtbrachtehat gebracht
stehenstaćstehtstandhat / ist gestanden
bleibenzostaćbleibtbliebist geblieben
nehmenbraćnimmtnahmhat genommen

Wskazówka: te 20 czasowników opanuj w pierwszych dwóch tygodniach, po kilka dziennie, zanim przejdziesz do całej tabeli. Ucz się ich od razu w zdaniach, na przykład „Ich bin gestern nach Hause gegangen”, a nie jako trzech słów obok siebie. Dlaczego to działa lepiej, wyjaśniamy w części o badaniach nad pamięcią.

Przećwicz te formy w darmowej aplikacji

W aplikacji choices® ćwiczysz wszystkie 214 czasowników z tego wpisu: fiszki, wpisywanie form z przyciskami ä, ö, ü i ß oraz zdania z nagraniami niemieckiej wymowy. Algorytm powtórek sam pilnuje, kiedy wrócić do każdego czasownika. Bez reklam, na telefonie i komputerze.

Otwórz aplikację do niemieckich czasowników nieregularnych

12 wzorów zmiany samogłoski w niemieckich czasownikach nieregularnych

Dawne siedem szeregów apofonicznych dziś się rozmyło: w niektórych zostało po kilka czasowników, inne podzieliły się na mniejsze podgrupy. Dlatego zamiast historycznego podziału stosujemy praktyczny: łączymy czasowniki, które dziś zmieniają samogłoskę w ten sam sposób. Wyszło dziewięć rodzin czasowników mocnych i trzy grupy specjalne. Kto zna wzór, ten przy nowym czasowniku z tej samej rodziny musi zapamiętać tylko to, że do niej należy.

Zapis wzoru czytaj tak: samogłoska w bezokoliczniku, samogłoska w Präteritum, samogłoska w Partizip II. Wielokropek oznacza, że w bezokoliczniku bywają różne samogłoski. Najważniejsze rodziny wyglądają tak:

  • ei, ie, ie oraz ei, i, i: bleiben, blieb, geblieben; schreiben, schrieb, geschrieben; ale beißen, biss, gebissen; schneiden, schnitt, geschnitten. Jeśli w Präteritum słyszysz krótkie i, zwykle pojawia się też podwójna spółgłoska.
  • …, o, o: fliegen, flog, geflogen; verlieren, verlor, verloren; lügen, log, gelogen. Bezokolicznik bywa różny, ale dwie kolejne formy mają o.
  • i, a, u: finden, fand, gefunden; trinken, trank, getrunken; singen, sang, gesungen. Prawie zawsze przed nd, ng albo nk.
  • …, a, o: helfen, half, geholfen; sprechen, sprach, gesprochen; nehmen, nahm, genommen; kommen, kam, gekommen. To największa grupa w tabeli.
  • …, a, e: geben, gab, gegeben; sehen, sah, gesehen; lesen, las, gelesen; essen, aß, gegessen. Partizip II wraca do samogłoski bezokolicznika.
  • a, u, a: fahren, fuhr, gefahren; tragen, trug, getragen; waschen, wusch, gewaschen.
  • Partizip II jak bezokolicznik, ie albo i w Präteritum: fallen, fiel, gefallen; schlafen, schlief, geschlafen; laufen, lief, gelaufen; fangen, fing, gefangen. Tu nową formę ma tylko Präteritum.
  • Czasowniki osobne: gehen, ging, gegangen; stehen, stand, gestanden; tun, tat, getan. Te trzeba zapamiętać pojedynczo, ale jest ich niewiele, a stehen powtarza się w verstehen, aufstehen, bestehen i entstehen.

Czasowniki złożone dziedziczą wzór: anfangen odmienia się jak fangen, verstehen jak stehen, bekommen jak kommen. Z czasownikiem posiłkowym bywa jednak inaczej, o czym piszemy w części o haben i sein.

Tabela 214 niemieckich czasowników nieregularnych (A1–B2) i PDF do druku

Poniżej znajdziesz pełną listę niemieckich czasowników nieregularnych, których potrzebujesz od pierwszych lekcji aż do poziomu B2. Czasowniki z poziomów A1–B1 pochodzą z oficjalnych list słownictwa do egzaminów Goethe-Zertifikat. Poziom B2 to kolejne najczęstsze czasowniki nieregularne według danych DWDS. Tę samą listę i te same grupy znajdziesz w aplikacji do nauki niemieckich czasowników nieregularnych, więc tabela i ćwiczenia się uzupełniają. Jeśli nie wiesz, na jakim poziomie jesteś, opis poziomów znajdziesz we wpisie Co to jest CEFR.

Jak czytać tabelę: w kolumnie Präsens podajemy formę er/sie/es, a przy modalnych i posiłkowych także formę ich. Turkusowy kolor oznacza zmianę samogłoski w Präsens. ist oznacza Perfekt z sein, „hat / ist” mają czasowniki, przy których wybór zależy od znaczenia albo regionu. Wpisz czasownik po niemiecku lub po polsku albo zawęź listę do poziomu, czasownika posiłkowego lub wzoru.

Tabela w PDF do druku: wszystkie 214 czasowników w 12 grupach, z formą z Präsens, Präteritum, Perfekt i poziomem. 10 stron A4, bez rejestracji.

Pobierz tabelę PDF

Widzisz wszystkie 214 czasowników.

BezokolicznikPräsens (er)PräteritumPerfektPoziom
Czasowniki posiłkowe: sein, haben, werden (3)Trzy najczęstsze czasowniki języka, każdy z własną odmianą. Bez nich nie zbudujesz Perfektu, strony biernej ani czasu przyszłego.
seinbyćich bin, er istwarist gewesenA1
habenmiećich habe, er hathattehat gehabtA1
werdenstawać się, zostaćich werde, er wirdwurdeist gewordenA1
Czasowniki modalne: können, müssen, wollen… (6)W Präteritum mają końcówkę -te jak czasowniki regularne, ale tracą przegłos: konnte, musste, durfte, mochte.
könnenmóc, umiećich kann, er kannkonntehat gekonntA1
wollenchciećich will, er willwolltehat gewolltA1
müssenmusiećich muss, er mussmusstehat gemusstA1
sollenmieć (coś zrobić), powinienich soll, er sollsolltehat gesolltA1
dürfenmóc (mieć pozwolenie)ich darf, er darfdurftehat gedurftA1
mögenlubićich mag, er magmochtehat gemochtA1
Czasowniki mieszane: bringen, brachte, gebracht (12)Końcówki jak w regularnych (-te, -t), ale zmienia się rdzeń. Ta grupa jest mała, za to bardzo częsta.
wissenwiedziećich weiß, er weißwusstehat gewusstA1
denkenmyślećdenktdachtehat gedachtA1
bringenprzynieśćbringtbrachtehat gebrachtA1
kennenznaćkenntkanntehat gekanntA1
mitbringenprzynieść ze sobąbringt mitbrachte mithat mitgebrachtA1
nennennazywaćnenntnanntehat genanntA2
wegbringenodnieść, wynieśćbringt wegbrachte weghat weggebrachtA2
rennenbiec, pędzićrenntrannteist geranntB1
brennenpalić siębrenntbranntehat gebranntB1
verbrennenspalić (się)verbrenntverbranntehat / ist verbranntB1
anwendenzastosowaćwendet anwandte an / wendete anhat angewandt / angewendetB1
anerkennenuznaćerkennt anerkannte anhat anerkanntB1
Wzór ei, ie, ie: bleiben, blieb, geblieben (25)Najbardziej przewidywalna rodzina: ei w bezokoliczniku, ie w Präteritum i w Partizip II.
bleibenzostaćbleibtbliebist gebliebenA1
schreibenpisaćschreibtschriebhat geschriebenA1
scheinenświecić; wydawać sięscheintschienhat geschienenA1
unterschreibenpodpisaćunterschreibtunterschriebhat unterschriebenA1
aussteigenwysiąśćsteigt ausstieg ausist ausgestiegenA1
einsteigenwsiąśćsteigt einstieg einist eingestiegenA1
überweisenprzelać (pieniądze)überweistüberwieshat überwiesenA1
leihenpożyczyćleihtliehhat geliehenA2
beschreibenopisaćbeschreibtbeschriebhat beschriebenA2
umsteigenprzesiąść sięsteigt umstieg umist umgestiegenA2
schreienkrzyczećschreitschriehat geschrienB1
entscheidenzdecydowaćentscheidetentschiedhat entschiedenB1
beweisenudowodnićbeweistbewieshat bewiesenB1
steigenwchodzić; rosnąć (o cenach)steigtstiegist gestiegenB1
verzeihenwybaczyćverzeihtverziehhat verziehenB1
treibenuprawiać (sport)treibttriebhat getriebenB1
scheidenrozdzielać; (sich scheiden lassen) rozwieść sięscheidetschiedhat geschiedenB1
vermeidenunikaćvermeidetvermiedhat vermiedenB1
schweigenmilczećschweigtschwieghat geschwiegenB1
erscheinenukazać się, pojawić sięerscheinterschienist erschienenB2
weisenwskazywaćweistwieshat gewiesenB2
reibentrzećreibtriebhat geriebenB2
meidenunikaćmeidetmiedhat gemiedenB2
preisenwychwalaćpreistprieshat gepriesenB2
gedeihendobrze się rozwijać, rosnąćgedeihtgediehist gediehenB2
Wzór ei, i, i: beißen, biss, gebissen (15)Bliźniak poprzedniej grupy, ale z krótkim i i często z podwojoną spółgłoską: schneiden, schnitt, geschnitten.
reitenjeździć konnoreitetrittist gerittenA1
schneidenciąć, kroićschneidetschnitthat geschnittenA2
streitenkłócić sięstreitetstritthat gestrittenA2
vergleichenporównaćvergleichtverglichhat verglichenA2
greifenchwytać, sięgaćgreiftgriffhat gegriffenB1
beißengryźćbeißtbisshat gebissenB1
leidencierpiećleidetlitthat gelittenB1
streichenmalować (ściany); skreślićstreichtstrichhat gestrichenB1
reißenrwać, rozerwaćreißtrisshat gerissenB2
schmeißenpot. rzucić, wywalićschmeißtschmisshat geschmissenB2
pfeifengwizdaćpfeiftpfiffhat gepfiffenB2
schleichenskradać sięschleichtschlichist geschlichenB2
weichenustępowaćweichtwichist gewichenB2
gleitensunąć, ślizgać sięgleitetglittist geglittenB2
schreitenkroczyćschreitetschrittist geschrittenB2
Wzór …, o, o: fliegen, flog, geflogen (30)Bezokolicznik bywa różny (ie, ü, e, ö), ale Präteritum i Partizip II mają o: lügen, log, gelogen.
fliegenleciećfliegtflogist geflogenA1
schließenzamknąćschließtschlosshat geschlossenA1
riechenpachnieć; wąchaćriechtrochhat gerochenA1
anziehenubrać (się), włożyćzieht anzog anhat angezogenA1
anbietenzaproponować, oferowaćbietet anbot anhat angebotenA1
ausziehenzdjąć (ubranie); wyprowadzić sięzieht auszog aushat / ist ausgezogenA1
umziehenprzeprowadzić się; (sich) przebrać sięzieht umzog umist umgezogenA1
abfliegenodleciećfliegt abflog abist abgeflogenA1
verlierenzgubić; przegraćverliertverlorhat verlorenA2
lügenkłamaćlügtloghat gelogenA2
verbietenzakazaćverbietetverbothat verbotenA2
abschließenzamknąć na klucz; zakończyćschließt abschloss abhat abgeschlossenA2
verschiebenprzełożyć (termin)verschiebtverschobhat verschobenA2
einziehenwprowadzić sięzieht einzog einist eingezogenA2
ziehenciągnąć; przeprowadzić sięziehtzoghat / ist gezogenB1
schießenstrzelaćschießtschosshat geschossenB1
bietenoferowaćbietetbothat gebotenB1
genießenrozkoszować się, cieszyć się (czymś)genießtgenosshat genossenB1
fliehenuciekaćfliehtflohist geflohenB1
betrügenoszukaćbetrügtbetroghat betrogenB1
hebenpodnosićhebthobhat gehobenB1
schiebenpchać; przesuwaćschiebtschobhat geschobenB1
fließenpłynąć (o wodzie)fließtflossist geflossenB1
wiegenważyćwiegtwoghat gewogenB1
frierenmarznąćfriertfrorhat gefrorenB1
abbiegenskręcićbiegt abbog abist abgebogenB1
gießenpodlewać; laćgießtgosshat gegossenB1
schwörenprzysięgaćschwörtschworhat geschworenB2
schmelzentopniećschmilztschmolzist geschmolzenB2
biegenzginaćbiegtboghat gebogenB2
Wzór i, a, u: finden, fand, gefunden (16)Klasyczne i, a, u, zwykle przed nd, ng albo nk: trinken, trank, getrunken.
findenznaleźć; uważaćfindetfandhat gefundenA1
trinkenpićtrinkttrankhat getrunkenA1
singenśpiewaćsingtsanghat gesungenA2
stattfindenodbyć sięfindet stattfand statthat stattgefundenA2
verschwindenzniknąćverschwindetverschwandist verschwundenB1
klingenbrzmiećklingtklanghat geklungenB1
zwingenzmuszaćzwingtzwanghat gezwungenB1
springenskakaćspringtsprangist gesprungenB1
stinkenśmierdziećstinktstankhat gestunkenB1
gelingenudać sięgelingtgelangist gelungenB1
sinkenopadać, tonąćsinktsankist gesunkenB1
bindenwiązaćbindetbandhat gebundenB2
ringenzmagać się; walczyć (w zapasach)ringtranghat gerungenB2
dringenprzenikać, przedostawać siędringtdrangist gedrungenB2
schwingenkołysać (się), machaćschwingtschwanghat geschwungenB2
schwindenzanikać, słabnąćschwindetschwandist geschwundenB2
Wzór …, a, o: helfen, half, geholfen (36)Największa grupa: a w Präteritum, o w Partizip II, w bezokoliczniku najczęściej e. Tu jest też kommen, kam, gekommen.
kommenprzyjść, przyjechaćkommtkamist gekommenA1
nehmenbraćnimmtnahmhat genommenA1
helfenpomagaćhilfthalfhat geholfenA1
sprechenmówićsprichtsprachhat gesprochenA1
bekommendostaćbekommtbekamhat bekommenA1
treffenspotkaćtriffttrafhat getroffenA1
gewinnenwygraćgewinntgewannhat gewonnenA1
beginnenzaczynaćbeginntbegannhat begonnenA1
mitnehmenwziąć ze sobąnimmt mitnahm mithat mitgenommenA1
mitkommenpójść z kimśkommt mitkam mitist mitgekommenA1
schwimmenpływaćschwimmtschwammist geschwommenA1
ankommenprzyjechać, dotrzećkommt ankam anist angekommenA1
empfehlenpolecićempfiehltempfahlhat empfohlenA1
sterbenumrzećstirbtstarbist gestorbenA2
unternehmenzrobić coś (np. wycieczkę), przedsięwziąćunternimmtunternahmhat unternommenA2
rauskommenwyjść (na zewnątrz)kommt rauskam rausist rausgekommenA2
aussprechenwymówićspricht aussprach aushat ausgesprochenA2
wegwerfenwyrzucićwirft wegwarf weghat weggeworfenA2
teilnehmenbrać udziałnimmt teilnahm teilhat teilgenommenA2
bewerben(sich) ubiegać się (o pracę)bewirbtbewarbhat beworbenA2
weiterhelfenpomóc (dalej, w sprawie)hilft weiterhalf weiterhat weitergeholfenA2
brechenzłamaćbrichtbrachhat / ist gebrochenB1
stehlenkraśćstiehltstahlhat gestohlenB1
werfenrzucaćwirftwarfhat geworfenB1
geltenobowiązywać, być ważnymgiltgalthat gegoltenB1
unterbrechenprzerwaćunterbrichtunterbrachhat unterbrochenB1
erschreckenprzestraszyć sięerschrickterschrakist erschrockenB1
stechenkłuć, żądlićstichtstachhat gestochenB1
einbrechenwłamać siębricht einbrach einhat / ist eingebrochenB1
vorkommenzdarzać się; występowaćkommt vorkam vorist vorgekommenB1
befehlenrozkazaćbefiehltbefahlhat befohlenB2
spinnenprząść; pot. odbijać (komuś), wariowaćspinntspannhat gesponnenB2
bergenratować (z wraku, gruzów); kryć w sobiebirgtbarghat geborgenB2
verderbenzepsuć (się)verdirbtverdarbhat / ist verdorbenB2
gebärenrodzićgebiertgebarhat geborenB2
werbenreklamować; zabiegać (o coś)wirbtwarbhat geworbenB2
Wzór …, a, e: geben, gab, gegeben (21)Präteritum ma a, a Partizip II wraca do samogłoski bezokolicznika. Tu są też sitzen, saß, gesessen i liegen, lag, gelegen.
sehenwidziećsiehtsahhat gesehenA1
gebendaćgibtgabhat gegebenA1
liegenleżećliegtlaghat / ist gelegenA1
vergessenzapomniećvergisstvergaßhat vergessenA1
sitzensiedziećsitztsaßhat / ist gesessenA1
lesenczytaćliestlashat gelesenA1
bittenprosićbittetbathat gebetenA1
essenjeśćisstaßhat gegessenA1
aussehenwyglądaćsieht aussah aushat ausgesehenA1
fernsehenoglądać telewizjęsieht fernsah fernhat ferngesehenA1
abgebenoddaćgibt abgab abhat abgegebenA1
ansehenobejrzeć, przyjrzeć sięsieht ansah anhat angesehenA2
ausgebenwydać (pieniądze)gibt ausgab aushat ausgegebenA2
zurückgebenoddaćgibt zurückgab zurückhat zurückgegebenA2
geschehenzdarzyć sięgeschiehtgeschahist geschehenB1
tretenkopnąć; nadepnąć; wejśćtritttrathat / ist getretenB1
fressenjeść (o zwierzętach)frisstfraßhat gefressenB1
betretenwejść (do pomieszczenia)betrittbetrathat betretenB1
auftretenwystąpić; pojawić siętritt auftrat aufist aufgetretenB1
eintretenwejść; wstąpić (do)tritt eintrat einist eingetretenB1
messenmierzyćmisstmaßhat gemessenB1
Wzór a, u, a: fahren, fuhr, gefahren (17)a w bezokoliczniku i w Partizip II, u w Präteritum: tragen, trug, getragen.
fahrenjechaćfährtfuhrist gefahrenA1
tragennosićträgttrughat getragenA1
einladenzaprosićlädt einlud einhat eingeladenA1
waschenmyć; praćwäschtwuschhat gewaschenA1
abfahrenodjechaćfährt abfuhr abist abgefahrenA1
wegfahrenwyjechaćfährt wegfuhr wegist weggefahrenA2
eintragenwpisaćträgt eintrug einhat eingetragenA2
austragenroznosić (np. gazety)trägt austrug aushat ausgetragenA2
herunterladenpobrać (plik)lädt herunterlud herunterhat heruntergeladenA2
schlagenbić, uderzaćschlägtschlughat geschlagenB1
erfahrendowiedzieć sięerfährterfuhrhat erfahrenB1
wachsenrosnąćwächstwuchsist gewachsenB1
ladenładowaćlädtludhat geladenB1
überfahrenprzejechać (kogoś, coś)überfährtüberfuhrhat überfahrenB1
umfahrenobjechaćumfährtumfuhrhat umfahrenB1
herunterfahrenwyłączyć (komputer)fährt herunterfuhr herunterhat heruntergefahrenB1
grabenkopać (w ziemi)gräbtgrubhat gegrabenB2
Partizip II jak bezokolicznik, ie lub i w Präteritum: fallen, fiel, gefallen (20)Wystarczy zapamiętać jedną nową formę, czyli Präteritum: fiel, ließ, hielt, lief, schlief, rief.
lassenzostawić; pozwolićlässtließhat gelassenA1
haltentrzymać; zatrzymać sięhälthielthat gehaltenA1
heißennazywać sięheißthießhat geheißenA1
laufenbiec; iśćläuftliefist gelaufenA1
gefallenpodobać sięgefälltgefielhat gefallenA1
schlafenspaćschläftschliefhat geschlafenA1
anrufenzadzwonić (do kogoś)ruft anrief anhat angerufenA1
anfangenzaczynaćfängt anfing anhat angefangenA1
ratenradzić; zgadywaćrätriethat geratenA1
fallenspaść, upaśćfälltfielist gefallenA2
rufenwołaćruftriefhat gerufenA2
unterhalten(sich) rozmawiać; bawićunterhältunterhielthat unterhaltenA2
bratensmażyćbrätbriethat gebratenA2
beratendoradzaćberätberiethat beratenA2
fangenłapaćfängtfinghat gefangenB1
stoßenpchnąć; uderzyć sięstößtstießhat gestoßenB1
empfangenprzyjmować (gości); odbierać (sygnał)empfängtempfinghat empfangenB1
sich verlaufen(sich) zgubić sięverläuft sichverlief sichhat verlaufenB1
enthaltenzawieraćenthältenthielthat enthaltenB1
blasendmuchać; wiaćblästblieshat geblasenB2
Czasowniki osobne: gehen, stehen, tun, hängen… (13)Formy, które trzeba zapamiętać pojedynczo: gehen, ging, gegangen; stehen, stand, gestanden; tun, tat, getan.
geheniśćgehtgingist gegangenA1
tunrobićtuttathat getanA1
stehenstaćstehtstandhat / ist gestandenA1
verstehenrozumiećverstehtverstandhat verstandenA1
aufstehenwstaćsteht aufstand aufist aufgestandenA1
hängenwisiećhängthinghat / ist gehangenA2
bestehenzdać (egzamin); składać się (z)bestehtbestandhat bestandenA2
ausgehenwyjść (np. wieczorem)geht ausging ausist ausgegangenA2
wehtunbolećtut wehtat wehhat wehgetanA2
backenpiecbäcktbacktehat gebackenA2
umgehenobchodzić się (z kimś, czymś)geht umging umist umgegangenB1
entstehenpowstaćentstehtentstandist entstandenB1
feststehenbyć ustalonymsteht feststand festhat / ist festgestandenB1

Chcesz mówić po niemiecku, a nie tylko znać formy?

Na kursie niemieckiego online w choices® lektor pilnuje, żeby czasowniki nieregularne trafiały do twoich wypowiedzi, a nie zostawały w tabeli. Zaczynamy od analizy potrzeb, więc program dopasowujemy do celu: pracy, egzaminu Goethe albo telc czy przeprowadzki. Zajęcia odbywają się online, więc nie ma znaczenia, czy mieszkasz w Warszawie, Wrocławiu czy w Niemczech.

Zobacz kursy niemieckiego online

Zmiana samogłoski w Präsens: fährt, gibt, sieht

Pierwsza nieregularność pojawia się już w czasie teraźniejszym, zanim ktokolwiek wspomni o przeszłości. U wielu czasowników mocnych w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej zmienia się samogłoska. Pozostałe osoby odmieniają się regularnie: ich fahre, du fährst, er fährt, ale wir fahren, ihr fahrt, sie fahren.

Są trzy typy zmian:

ZmianaPrzykłady (du / er)Uwaga
e → igeben: du gibst, er gibt; helfen: hilfst, hilft; sprechen: sprichst, spricht; nehmen: nimmst, nimmtnehmen zmienia też spółgłoskę: nimmt
e → iesehen: du siehst, er sieht; lesen: liest, liest; empfehlen: empfiehlst, empfiehltie czyta się jak długie i
a → ä, au → äu, o → öfahren: fährst, fährt; schlafen: schläfst, schläft; laufen: läufst, läuft; stoßen: stößtto tzw. przegłos (Umlaut)

Trzy rzeczy pomagają nie pogubić się w tych formach. Po pierwsze, zmiana dotyczy wyłącznie czasowników mocnych, i to nie wszystkich: gehen, kommen, bleiben czy schreiben jej nie mają. Czasowniki regularne nigdy jej nie mają. Po drugie, gdy temat kończy się na s, ß albo z, formy du i er się zrównują: du liest, er liest; du isst, er isst. Po trzecie, zmiana e → i lub ie przenosi się do trybu rozkazującego w formie du: Gib mir das Buch! Nimm Platz! Lies das! Przegłos a → ä już się nie przenosi: Fahr langsam! Schlaf gut!

haben czy sein w Perfekt: prosta reguła i wyjątki

Dla Polaków to najtrudniejsza część całego tematu, i to z prostego powodu. W polskim czasie przeszłym nie ma czasownika posiłkowego: mówimy po prostu „poszedłem” i „zjadłem”. W angielskim posiłkowy jest zawsze ten sam: I have gone, I have eaten. Niemiecki ma dwa i trzeba wybrać właściwy: ich bin gegangen, ale ich habe gegessen. Kto zna angielski, zwykle wybiera haben z przyzwyczajenia. O tym mechanizmie piszemy szerzej we wpisie Niemiecki po angielskim.

Na szczęście reguła jest dość prosta. Perfekt z sein tworzą czasowniki nieprzechodnie, które opisują ruch z jednego miejsca w drugie albo zmianę stanu. Do tego dochodzą sein, werden i bleiben oraz kilka czasowników typu „coś się zdarzyło”: geschehen, passieren, gelingen. Wszystkie pozostałe tworzą Perfekt z haben.

Czasowniki, przy których zmienia się posiłkowy

Kilka czasowników ruchu ma oba posiłkowe, zależnie od znaczenia. Gdy jest dopełnienie w bierniku, wygrywa haben:

CzasownikZ seinZ haben
fahrenWir sind nach Hamburg gefahren. (pojechaliśmy)Ich habe das Auto in die Werkstatt gefahren. (zawiozłem)
fliegenSie ist nach Wien geflogen. (poleciała)Die Pilotin hat die Maschine geflogen. (pilotowała)
ziehenSie ist nach Leipzig gezogen. (przeprowadziła się)Er hat an der Tür gezogen. (pociągnął)
brechenDas Eis ist gebrochen. (lód pękł)Er hat sich das Bein gebrochen. (złamał)
umziehenWir sind umgezogen. (przeprowadziliśmy się)Ich habe mich umgezogen. (przebrałem się)

Pułapki, które wyglądają na ruch

Dwa czasowniki z rodziny kommen tworzą Perfekt z haben, bo mają dopełnienie albo w ogóle nie opisują ruchu: Ich habe eine E-Mail bekommen (dostałem), Der Film hat mir gefallen (podobał mi się). Tak samo anfangen i beginnen: Der Kurs hat angefangen. Z kolei schlafen, sitzen czy stehen opisują stan, a nie zmianę, więc w standardowym niemieckim mają haben: Ich habe gut geschlafen.

Południe Niemiec, Austria i Szwajcaria: ist gesessen

Jeśli uczysz się z lektorem z Bawarii, Austrii albo Szwajcarii, usłyszysz „ich bin gesessen”, „ich bin gestanden” i „ich bin gelegen”. To nie błąd. Projekt Variantengrammatik des Standarddeutschen, który bada gramatykę standardowego niemieckiego w poszczególnych regionach, pokazuje, że przy stehen, sitzen i liegen na południu obok haben używa się sein, a na północy haben. Obie wersje należą do standardowego niemieckiego. Na egzaminie i w korespondencji wybierz jedną i trzymaj się jej, ale rozpoznawaj drugą. Więcej o takich różnicach przeczytasz we wpisie Odmiany języka niemieckiego. W tabeli i w aplikacji te czasowniki mają oznaczenie „hat / ist”, a aplikacja uznaje obie odpowiedzi.

Partizip II z ge- i bez ge-

Partizip II czasowników mocnych tworzy się według schematu ge- + temat (często ze zmienioną samogłoską) + -en: gefahren, geschrieben, getrunken. Clahsen (1999) zauważył, że ta końcówka sama w sobie jest wskazówką: w niemieckim imiesłowy na -t tworzy się z reguły, a imiesłowy na -en pamięta się jako gotowe formy. Kłopot sprawia jednak początek słowa, a dokładniej przedrostki.

Rodzaj czasownikaCo dzieje się z ge-Przykłady
Bez przedrostkage- na początkugehen, gegangen; finden, gefunden
Z przedrostkiem rozdzielnym (an-, auf-, aus-, ein-, mit-, vor-, weg-, zurück- i inne)ge- w środku, między przedrostkiem a tematemanfangen, angefangen; aufstehen, aufgestanden; mitnehmen, mitgenommen
Z przedrostkiem nierozdzielnym (be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer-)bez ge-bekommen, bekommen; verstehen, verstanden; empfehlen, empfohlen; vergessen, vergessen
Z durch-, über-, um-, unter- (raz rozdzielne, raz nie)zależnie od znaczenia i akcentuunterschreiben, unterschrieben; ale umsteigen, umgestiegen

Prosty test: jeśli przedrostek w zdaniu odłącza się i ląduje na końcu (Ich fange morgen an), w Partizip II pojawi się ge- w środku (angefangen). Jeśli przedrostek nigdy się nie odłącza (Ich verstehe das), ge- nie będzie wcale. Wśród 214 czasowników z naszej tabeli 48 ma przedrostek rozdzielny, a 36 nierozdzielny. Formy typu „geverstanden” czy „gebekommen” to jedne z najczęstszych błędów na poziomie A2.

Niemiecki w twojej firmie

Współpracujecie z klientami z Niemiec, Austrii albo Szwajcarii? Prowadzimy kursy niemieckiego dla zespołów online i w siedzibie firmy, od poziomu A1 po negocjacje. Program układamy po analizie potrzeb, a postępy mierzymy, żeby było widać efekty szkolenia.

Poznaj kursy niemieckiego dla firm

Czasowniki mieszane i modalne: pułapki z końcówką -te

Czasowniki mieszane wyglądają na regularne, bo mają końcówki -te i -t, ale zmieniają temat. Jest ich niewiele, za to należą do najczęstszych w języku, dlatego trzeba je znać na pamięć:

BezokolicznikPräteritumPerfektZnaczenie
bringenbrachtehat gebrachtprzynieść
denkendachtehat gedachtmyśleć
kennenkanntehat gekanntznać
wissenwusstehat gewusstwiedzieć
nennennanntehat genanntnazywać
brennenbranntehat gebranntpalić się
rennenrannteist geranntbiec, pędzić
anwendenwandte an / wendete anhat angewandt / angewendetzastosować

Najwięcej kłopotu sprawia para kennen i wissen. Obie znaczą po polsku „znać” albo „wiedzieć”, ale kennen dotyczy osób, miejsc i rzeczy (Ich kenne Anna. Ich kenne Berlin.), a wissen faktów i informacji, często w zdaniu podrzędnym (Ich weiß, dass sie in Berlin wohnt.). W Präsens wissen ma własną odmianę bez -t: ich weiß, er weiß.

Czasowniki modalne (können, müssen, dürfen, sollen, wollen, mögen) mają nieregularny Präsens (ich kann, du kannst, er kann), a w Präteritum końcówkę -te i brak przegłosu: konnte, musste, durfte, mochte. W Perfekt czekają dwie niespodzianki. Formy gekonnt, gemusst czy gewollt pojawiają się tylko wtedy, gdy modalny stoi sam: Ich habe es nicht gekonnt. Jeśli towarzyszy mu drugi czasownik, zamiast Partizip II stoi bezokolicznik: Ich habe nicht kommen können. Tak samo zachowuje się lassen: Ich habe das Auto reparieren lassen. Dlatego w mowie od modalnych prawie zawsze używa się Präteritum, o czym w kolejnej części.

Präteritum czy Perfekt: czego naprawdę używają Niemcy

Podręczniki uczą, że Präteritum to czas tekstów pisanych, a Perfekt czas rozmowy. To dobre przybliżenie, ale rzeczywistość jest ciekawsza. W gwarach i w mowie potocznej południowych Niemiec, Austrii i Szwajcarii Präteritum przez wieki niemal zniknęło. Językoznawcy nazywają to zjawisko oberdeutscher Präteritumschwund, a opisał je już Kaj B. Lindgren w 1957 roku. W szwajcarskich odmianach niemieckiego Präteritum praktycznie nie istnieje, a w Bawarii i Austrii zostały głównie formy war i modalnych. Na północy w opowiadaniu ustnym Präteritum słychać częściej.

Badanie Andreasa Jägera (2006) nad mówionym niemieckim pokazało, że ten podział nie jest tak ostry, jak sugerują podręczniki: nie ma „idealnego” mówcy z południa, który używa wyłącznie Perfekt. Wnioski dla uczącego się są jednak jasne:

  • Aktywnie, także w mowie: Präteritum od sein, haben, werden i czasowników modalnych (war, hatte, wurde, konnte, musste, wollte). Gestern war ich müde brzmi naturalniej niż gestern bin ich müde gewesen.
  • Aktywnie w piśmie: Präteritum wszystkich częstych czasowników w opisach wydarzeń, relacjach i opowiadaniach, na przykład w wypracowaniu na egzamin.
  • Rozpoznawanie: Präteritum pozostałych czasowników z tabeli. Spotkasz je w artykułach, książkach i wiadomościach, więc musisz je rozumieć, nawet jeśli w rozmowie powiesz Perfekt.
  • W rozmowie: Perfekt przy większości czasowników: Ich habe gestern einen Film gesehen. Wir sind ans Meer gefahren.

Jeśli przygotowujesz się do egzaminu Goethe albo telc, pamiętaj, że w części pisemnej oceniany jest także wybór odpowiedniego rejestru. O tym, jak wyglądają egzaminy i który certyfikat wybrać, piszemy we wpisie Certyfikaty z niemieckiego.

Konjunktiv II od czasowników nieregularnych: wäre, hätte, käme

Tryb przypuszczający (Konjunktiv II) tworzy się od Präteritum. Przy czasownikach mocnych i mieszanych samogłoski a, o, u dostają przegłos i pojawia się końcówka -e: kam → käme, ging → ginge, gab → gäbe, wusste → wüsste. Dzięki temu tabela czasowników nieregularnych przydaje się podwójnie.

W praktyce większość tych form zastępuje dziś konstrukcja würde + bezokolicznik (ich würde kommen zamiast ich käme). Gramatyka wydawnictwa Hueber zauważa, że wiele dawnych form Konjunktiv II czasowników mocnych brzmi dziś staroświecko. Własne formy trzymają się mocno tylko przy kilku czasownikach i te warto znać na pamięć:

BezokolicznikKonjunktiv IIPrzykład
seinwäreDas wäre toll. (To byłoby świetne.)
habenhätteIch hätte gern einen Kaffee. (Poproszę kawę.)
werdenwürdeIch würde gern kommen. (Chętnie bym przyszedł.)
könnenkönnteKönnten Sie mir helfen? (Czy mógłby Pan mi pomóc?)
müssen, dürfen, sollenmüsste, dürfte, sollteDu solltest mehr schlafen. (Powinieneś więcej spać.)
mögenmöchteIch möchte bezahlen. (Chciałbym zapłacić.)
wissen, kommen, gehen, gebenwüsste, käme, ginge, gäbeWenn es nur so einfach ginge! (Gdyby to było takie proste!)

Möchte to w praktyce osobny czasownik grzecznej prośby i od niego warto zacząć, zanim w ogóle pojawi się temat trybu przypuszczającego. W pracy Könnten Sie… i Ich hätte gern… to podstawa uprzejmej komunikacji.

Najczęstsze błędy Polaków w niemieckich czasownikach nieregularnych

Większość błędów ma swoje źródło w języku, który już znasz: w polskim, w którym czas przeszły nie ma posiłkowego, albo w angielskim, który ma tylko have. Warto znać te mechanizmy, bo wtedy łatwiej wyłapać błąd we własnej wypowiedzi.

BłądPoprawnieSkąd się bierze
Ich habe nach Hause gegangen.Ich bin nach Hause gegangen.Przeniesienie angielskiego have; w polskim posiłkowego w ogóle nie ma
Ich bin gut geschlafen.Ich habe gut geschlafen.Nadgorliwość w drugą stronę: spanie to stan, a nie ruch ani zmiana
Er gebt mir das Buch.Er gibt mir das Buch.Zapomniana zmiana e → i w Präsens
Er fahrt nach Berlin.Er fährt nach Berlin.Zapomniany przegłos w osobie er
Ich habe es nicht geverstanden.Ich habe es nicht verstanden.ge- dodane mimo przedrostka nierozdzielnego ver-
Ich habe einen Brief bekommt.Ich habe einen Brief bekommen.bekommen potraktowane jak czasownik regularny
Ich bin eine E-Mail bekommen.Ich habe eine E-Mail bekommen.Skojarzenie z kommen (ist gekommen) i z angielskim become
Ich habe das nicht gewisst.Ich habe das nicht gewusst.wissen to czasownik mieszany: wusste, gewusst
Er weißt das.Er weiß das.wissen nie ma -t w osobie er
Ich kenne, dass er recht hat.Ich weiß, dass er recht hat.Polskie „znać” i „wiedzieć” nie pokrywają się z kennen i wissen
Ich habe nicht kommen gekonnt.Ich habe nicht kommen können.Modalny z drugim czasownikiem ma w Perfekt bezokolicznik
Er hat gebringt.Er hat gebracht.bringen to czasownik mieszany
Ich habe das Bild an die Wand gehangen.Ich habe das Bild an die Wand gehängt.hängen, hing, gehangen to „wisieć”; „powiesić” odmienia się regularnie: hängte, gehängt

Bekommen to zresztą klasyczny fałszywy przyjaciel: znaczy „dostać”, a nie „stać się”. Więcej takich par znajdziesz we wpisie False friends w niemieckim, a o tym, czym jeszcze różnią się oba języki, w artykule Różnice między angielskim i niemieckim.

Jak zapamiętać niemieckie czasowniki nieregularne: co mówią badania

Formy nieregularne przechowujemy w pamięci w całości

Harald Clahsen (1999) opisał w serii eksperymentów, jak rodzimi użytkownicy niemieckiego przetwarzają imiesłowy. Regularne imiesłowy na -t mózg składa z części według reguły, a nieregularne imiesłowy na -en wydobywa z pamięci jako gotowe całości. Różnicę widać nawet w zapisie aktywności mózgu (EEG). Ten sam zespół sprawdził później, jak radzą sobie zaawansowani uczący się niemieckiego, a badanymi byli Polacy. Neubauer i Clahsen (2009) przebadali 31 osób z polskim jako pierwszym językiem, które w teście Goethe-Institut uzyskały średnio 26,3 punktu na 30. U nich częstość słowa wpływała na tempo rozpoznawania nie tylko przy imiesłowach nieregularnych, ale także regularnych. Uczący się w większym stopniu niż rodzimi użytkownicy polegają więc na zapamiętanych formach.

Praktyczny wniosek: formy trzeba wielokrotnie widzieć i słyszeć w całości, najlepiej w zdaniach. Wyprowadzanie ich w głowie z reguły w czasie rozmowy jest za wolne. Dlatego w naszych tabelach i w aplikacji każda forma ma przykłady w zdaniach i nagrania.

Rodziny zamiast listy alfabetycznej

Lista alfabetyczna stawia obok siebie czasowniki, które nie mają ze sobą nic wspólnego: befehlen, beginnen, beißen. Grupowanie według wzoru zmiany samogłoski wykorzystuje to, co w języku rzeczywiście istnieje. Jak pisze Mailhammer (2007), to właśnie resztki dawnego systemu utrzymują czasowniki mocne w spójnych grupach, a nawet pozwalają im w ograniczonym stopniu obejmować nowe słowa. Kto zna wzór finden, fand, gefunden, ten poprawnie odmieni też trinken, singen i springen.

Sprawdzanie się i powtórki rozłożone w czasie

Dwie techniki mają najmocniejsze potwierdzenie w badaniach. Pierwsza to przypominanie zamiast czytania. W badaniu Karpicke i Roedigera (2008) osoby, które sprawdzały się ze słówek obcego języka, tydzień później pamiętały ich znacznie więcej niż osoby, które je tylko ponownie czytały. Druga to rozkładanie powtórek w czasie. Przegląd 317 eksperymentów (Cepeda i in., 2006) wykazał, że nauka rozłożona na kilka sesji utrwala lepiej niż ta sama liczba powtórek naraz. Nakata (2015) potwierdził to dla słownictwa w drugim języku. Czytanie tabeli od góry do dołu daje złudzenie, że się umie. Zakrywanie kolumn i wpisywanie form z pamięci daje wiedzę, która zostaje.

Plan nauki na 6 tygodni (10–15 minut dziennie)

TydzieńCzego się uczyszJak
120 najczęstszych czasowników z tabeli na start, w tym sein, haben, werden i modalnePo 3–4 dziennie, każdy w dwóch zdaniach: w Perfekt i w Präteritum
2Zmiana samogłoski w Präsens i reguła haben/seinOdmiana du i er na głos; schemat trzech pytań przy każdym nowym czasowniku
3Wzory ei, ie, ie; ei, i, i; i, a, uJedna rodzina na 2 dni; powtórka poprzedniego tygodnia
4Wzory …, o, o; …, a, o; …, a, eFiszki z zakrytymi kolumnami, wpisywanie form z pamięci
5Wzory a, u, a; fallen, fiel, gefallen; czasowniki osobne i mieszaneZdania o własnym dniu w Perfekt, krótka historia w Präteritum
6Czasowniki z przedrostkami, B1–B2Tylko formy, które sprawiają kłopot; powtórki wyznacza algorytm

Tabela rozpisuje 214 czasowników z poziomów A1–B2. Jeśli dopiero zaczynasz, zatrzymaj się na A1 i A2, czyli na 116 czasownikach, a resztę dołóż, gdy będziesz na poziomie B1.

Wolisz ćwiczyć niż drukować?

Plan z tabeli możesz zrealizować w naszej darmowej aplikacji. Uczysz się według poziomu albo według wzoru, a przy każdym czasowniku widzisz inne z tej samej rodziny. Aplikacja łączy fiszki, wpisywanie form i ćwiczenia w zdaniach, a terminy powtórek wylicza sama.

Ćwicz niemieckie czasowniki nieregularne w aplikacji

Nauka indywidualna z lektorem niemieckiego

Na zajęciach jeden na jeden lektor od razu wychwyci, czy mylisz haben z sein albo gubisz przegłos, i pomoże ci to wyeliminować. Termin, tempo i materiały dopasowujemy do ciebie, a lekcje odbywają się online.

Sprawdź kursy indywidualne online

Quiz: sprawdź, czy znasz niemieckie czasowniki nieregularne

Dziesięć zdań z pułapkami, które omówiliśmy wyżej. Zaznacz odpowiedzi i kliknij przycisk na dole, a przy każdym pytaniu zobaczysz wyjaśnienie.

1. Er ___ jeden Morgen die Zeitung. (lesen)

lesen zmienia e na ie w osobach du i er: du liest, er liest.

2. Gestern ___ wir ins Kino gegangen.

gehen to ruch z miejsca na miejsce, więc Perfekt tworzy z sein.

3. Ich habe deine Nachricht nicht ___.

be- to przedrostek nierozdzielny, więc Partizip II nie ma ge-. Perfekt z haben, choć kommen ma sein.

4. Das habe ich nicht ___. (wissen)

wissen to czasownik mieszany: wusste, gewusst, z końcówką -t jak w regularnych.

5. Ich ___ gestern zehn Stunden geschlafen.

schlafen opisuje stan, a nie zmianę stanu, więc Perfekt tworzy z haben.

6. ___ mir bitte das Salz! (geben, forma du)

Zmiana e na i przechodzi do trybu rozkazującego: gib, nimm, lies, sprich.

7. Ich ___ das Auto in die Werkstatt gefahren.

Jest dopełnienie w bierniku (das Auto), a ono zawsze wymusza haben.

8. Leider habe ich nicht kommen ___.

Gdy modalny stoi z drugim czasownikiem, w Perfekt zamiast gekonnt pojawia się bezokolicznik: kommen können.

9. Der Zug ___ pünktlich ___. (abfahren, Perfekt)

abfahren to ruch, więc sein; przedrostek ab- jest rozdzielny, więc ge- trafia do środka: abgefahren.

10. Wenn er pünktlich ___, könnten wir anfangen. (kommen, Konjunktiv II)

Konjunktiv II tworzy się od Präteritum (kam) z przegłosem i końcówką -e: käme.

FAQ: niemieckie czasowniki nieregularne

Ile jest czasowników nieregularnych w niemieckim?

Czasowników mocnych jest dziś około 170. Instytut Języka Niemieckiego w Mannheimie podaje liczbę 169, a w średnio-wysoko-niemieckim było ich 349. Do tego dochodzą czasowniki mieszane, modalne i posiłkowe, a także setki czasowników złożonych, które odmieniają się tak jak czasownik podstawowy, np. anfangen jak fangen. Nasza tabela obejmuje 214 czasowników, których potrzebujesz od A1 do B2: z list słownictwa Goethe-Institut oraz kolejne najczęstsze według danych DWDS.

Jakie są najważniejsze niemieckie czasowniki nieregularne?

Najczęstsze to sein, haben, werden, können, wollen, müssen, gehen, wissen, tun, sehen, kommen, sollen, geben, denken, finden, lassen, bringen, stehen, bleiben i nehmen. Od nich warto zacząć, bo pojawiają się w niemal każdej rozmowie.

Jak szybko nauczyć się niemieckich czasowników nieregularnych?

Ucz się ich grupami według wzoru zmiany samogłoski, zawsze w krótkich zdaniach i z czasownikiem posiłkowym (ist gefahren, hat gesehen). Zamiast czytać tabelę, sprawdzaj się z pamięci i rozkładaj powtórki w czasie. Przykładowy plan na 6 tygodni, po 10–15 minut dziennie, znajdziesz w tym wpisie.

Kiedy w Perfekt używa się sein, a kiedy haben?

Sein mają czasowniki nieprzechodnie, które opisują ruch z miejsca na miejsce albo zmianę stanu (gehen, fahren, einschlafen, sterben), a także sein, werden, bleiben i czasowniki typu geschehen czy passieren. Wszystkie pozostałe, w tym czasowniki z dopełnieniem w bierniku i czasowniki zwrotne, tworzą Perfekt z haben.

Czy trzeba uczyć się Präteritum, skoro Niemcy mówią w Perfekt?

Tak, ale w różnym stopniu. Präteritum od sein, haben i czasowników modalnych jest w mowie potoczne (war, hatte, konnte), a w tekstach pisanych, wiadomościach i opowiadaniach Präteritum występuje przy wszystkich czasownikach. W rozmowie przy większości czasowników wystarczy Perfekt, ale formy Präteritum trzeba rozpoznawać.

Czym różnią się czasowniki mocne od nieregularnych?

Czasowniki mocne zmieniają samogłoskę w temacie i mają Partizip II na -en (finden, fand, gefunden). Nieregularne to szersze pojęcie: oprócz mocnych obejmuje też czasowniki mieszane (bringen, brachte, gebracht), modalne i posiłkowe, które mają własną odmianę.

Czy jest tabela niemieckich czasowników nieregularnych w PDF?

Tak. W tym wpisie możesz bezpłatnie i bez rejestracji pobrać PDF z tabelą 214 czasowników z poziomów A1–B2, pogrupowanych w 12 wzorów, z formą z Präsens, Präteritum, Perfekt i poziomem.

Źródła

  • Cepeda N. J., Pashler H., Vul E., Wixted J. T., Rohrer D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.
  • Carroll R., Svare R., Salmons J. (2012). Quantifying the evolutionary dynamics of German verbs. Journal of Historical Linguistics, 2(2), 153–172.
  • Clahsen H. (1999). Lexical entries and rules of language: A multidisciplinary study of German inflection. Behavioral and Brain Sciences, 22(6), 991–1013.
  • Dürscheid C., Elspaß S., Ziegler A. (2018). Variantengrammatik des Standarddeutschen. Ein Online-Nachschlagewerk. Zurych, Salzburg, Graz.
  • GUS (2025). Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2024/2025. Główny Urząd Statystyczny.
  • Hueber Verlag. em Hauptkurs neu, materiały gramatyczne (PDF).
  • Jäger A. (2006). Der Gebrauch des Perfekt-Präteritum-Paradigmas in der gesprochenen deutschen Sprache. Baltmannsweiler: Schneider. Omówienie: B. Rothstein, Zeitschrift für Interkulturellen Fremdsprachenunterricht.
  • Karpicke J. D., Roediger H. L. (2008). The critical importance of retrieval for learning. Science, 319(5865), 966–968.
  • Lindgren K. B. (1957). Über den oberdeutschen Präteritumschwund. Helsinki: Akateeminen kirjakauppa.
  • Mailhammer R. (2007). Islands of resilience: The history of the German strong verbs from a systemic point of view. Morphology, 17(1), 77–108.
  • Nakata T. (2015). Effects of expanding and equal spacing on second language vocabulary learning. Studies in Second Language Acquisition, 37(4), 677–711.
  • Neubauer K., Clahsen H. (2009). Decomposition of inflected words in a second language: An experimental study of German participles. Studies in Second Language Acquisition, 31(3), 403–435.
  • Volodina A. (2023). Warum sind nicht alle Verben regelmäßig? Grammatik in Fragen und Antworten. Leibniz-Institut für Deutsche Sprache, Mannheim.
  • Goethe-Institut. Listy słownictwa do egzaminów Goethe-Zertifikat A1, A2 i B1. DWDS: Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften.
Łukasz Pakuła

Łukasz Pakuła

Lingwista, nauczyciel akademicki i założyciel choices®. Jako Head of Studies odpowiada za jakość nauczania i dobór lektorów. Specjalizuje się w Business English i komunikacji międzykulturowej. Adjunct Assistant Professor na UMGC, wykładowca HM Business School w Monachium i Hochschule Kempten, absolwent studiów doktoranckich z językoznawstwa stosowanego, autor publikacji w wydawnictwach Springer i Equinox. Poznaj zespół choices®

Odpowiedź w 1 dzień roboczy

Powiedz, czego potrzebujesz. Resztę zrobimy my.

Kilka kliknięć i odpisujemy z konkretną propozycją w 1 dzień roboczy

D
Darek z choices®Pomogę Ci dobrać Twój kurs

Bez zobowiązań. Po drugiej stronie odpowiada człowiek, nie automat.