Wpływ łaciny na język angielski

Czy zastanawialiście się kiedyś jak duży wpływ na rozwój współczesnego języka angielskiego miała łacina? W końcu mówi się o niej powszechnie jako o matce wszystkich języków. Czy takie stwierdzenie jest poprawne także jeśli chodzi o język, którym dzisiaj posługuje się większość świata? Tego dowiecie się dzisiaj z naszego wpisu o trzech łacińskich wpływach na angielski. A wpływ łaciny na język angielski jest niezaprzeczalny. Jeśli pragniecie dowiedzieć się więcej na temat pochodzenia języka angielskiego, zapraszamy na nasz artykuł o językach germańskich.
_

Pierwszy wpływ łaciny na język angielski

Aby dokładnie zbadać wpływ łaciny na język angielski współcześnie, musimy cofnąć się dość daleko w przeszłość, bo aż do czasów, kiedy plemiona anglosaskie zamieszkiwały kontynentalną Europę. Zapewne wiecie z lekcji historii, że to właśnie Anglosasi, podbijając archipelag Wysp Brytyjskich, dali początek państwu, które dziś nazywamy Wielką Brytanią. Ale należy pamiętać, że zanim to się stało, liczne plemiona anglosaskie zamieszkiwały północną Europę i miały wiele okazji do kontaktu z Imperium Rzymskim. Tak właśnie, począwszy od około IV wieku naszej ery, łacińskie zapożyczenia zaczęły zadomawiać się w języku angielskim. W tych czasach Europę zamieszkiwało nawet kilka milionów obywateli plemion germańskich, którzy niemalże na co dzień stykali się z kulturą i językiem starożytnego Rzymu. Anglosasów można było znaleźć na wszystkich szczeblach społeczeństwa starorzymskiego – od niewolników pracujących na polach, do wyższych rang w rzymskim wojsku. Należy też pamiętać o wpływie handlu między tymi dwoma cywilizacjami – zarówno kupcy anglosascy, jak i kupcy rzymscy zapuszczali się bowiem w najdalsze obszary obu imperiów, niosąc ze sobą drogie towary oraz nowe słowa – już te pochodzenia łacińskiego.
_

_

Słowa zapożyczone na tym etapie wskazują na kontakt Anglosasów z bardziej zaawansowaną, rzymską cywilizacją, dlatego też wśród zapożyczeń znajdziemy pojęcia dotyczące agrokultury, sztuki kulinarnej, handlu, transportu, budownictwa czy wojny. A oto kilka przykładów:

• Weal (obecnie wall, czyli mur, ściana) od łacińskiego vallum
• Eced (obecnie vinegar, czyli ocet) od łacińskiego acetum
• Pipor (obecnie pepper, czyli pieprz) od łacińskiego piper
• Draca (obecnie dragon, czyli smok) od łacińskiego draco
• Copor (obecnie copper, czyli miedź) od łacińskiego cuprum
  _

Drugi wpływ łaciny na język angielski

Kolejnym wpływem języka łacińskiego na angielski jest transfer łacińskich zapożyczeń z języka Celtów do języka ludu okupującego Wyspy Brytyjskie – Anglosasów. Spekuluje się, że przez lata język celtycki zyskał nawet do sześciuset wyrazów pochodzenia łacińskiego, lecz tylko garść z nich przetrwała do naszych czasów. Możecie spytać, co takiego stało się na tym etapie, że aż tyle łacińskich zapożyczeń zostało utraconych. Otóż odpowiedź leży w dosyć trudnych relacjach między starożytnymi Celtami a anglosaskimi najeźdźcami. Jeśli lubujecie się w historii Wysp Brytyjskich, zapewne słyszeliście różne opowieści o tym, jak Anglosasi traktowali mieszkańców terenów okupowanych – historie o rzezi ludności cywilnej, ciągłych sporach o ziemię oraz licznych powstaniach wojowniczych Celtów przeciw siłom wroga. Jak można się domyślić, to antagonistyczne nastawienie Anglosasów w stronę Celtów nie wpływało korzystnie na zapożyczanie nowego słownictwa. Jeśli więc zastanawiacie się, dlaczego wspominamy o tak niewielkim wpływie łaciny na język angielski, odpowiedź brzmi – ponieważ po dzień dzisiejszy bardzo dużo miast w Wielkiej Brytanii zawiera cząstkę ceaster, zapożyczoną właśnie na tym etapie. Słowo to pochodzi od łacińskiego castra, co znaczy “obóz”. Jednak w języku anglosaskim zyskało ono znacznie szersze znaczenie – dodawało się je bowiem powszechnie do nazw miast, wsi i osad. Właśnie stąd wzięły się nazwy miast angielskich takie jak, na przykład Chester, Colchester, Dorchester, Manchester, Winchester, Lancaster, Doncaster i Gloucester.
_

Trzeci wpływ łaciny na język angielski

Ostatni i zarazem najważniejszy wpływ łaciny na język staroangielski zaczął się w 597 roku naszej ery, kiedy to święty Augustyn z Canterbury rozpoczął tak zwaną misję gregoriańską, czyli chrystianizację Wysp Brytyjskich. Nie było to jednak łatwe zadanie – na początku Anglosasi traktowali nową religię z dużą dawką sceptycyzmu. Nietrudno jest się im dziwić, kiedy porównamy kulturę i religię wojowniczych plemion germańskich, a religię chrześcijańską, która nastawiona była raczej na pokój i przebaczanie bliźniemu. Niemniej jednak misja świętego Augustyna zakończyła się powodzeniem, a sam Augustyn osiadł na stałe w Canterbury w roli arcybiskupa. Razem z wprowadzeniem nowej religii do języka angielskiego dostało się mnóstwo leksyki łacińskiej.  Chrześcijaństwo bowiem wprowadziło na Wyspy wiele innowacji takich jak, na przykład budowa świątyń i klasztorów, rozwój edukacji a nawet nauczania wyższe, produkcja książek na pergaminie, muzyka kościelna oraz nowe sposoby uprawy ziemi. Warto też pamiętać, że w tamtych czasach msze odprawiane były wyłącznie po łacinie, język ten trzeba więc było rozumieć chociaż do pewnego stopnia. Łacina się też niejako wyznacznikiem klasy wyższej, która mogła sobie pozwolić na edukację synów w języku łacińskim w najlepszych klasztorach w kraju.

W trzecim wpływie łaciny na język angielski zapożyczone zostały głównie wyrazy, które wyrażały nowe koncepty związane z religią, ale także kulturą, agrokulturą czy edukacją. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów takich zapożyczeń:

• Angel (pl. anioł) od łacińskiego angelus
• Candle (pl. świeca) od łacińskiego candela
• Silk (pl. jedwab) od łacińskiego sericum
• Ark (pl. arka) od łacińskiego arca
• Martyr (pl. męczennik) od łacińskiego martyr
  _

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że odpowiedzieliśmy na wszystkie wasze pytania dotyczące wpływu języka łacińskiego na kształt współczesnego angielskiego. A był to wpływ ogromny! Kto z was może wyobrazić sobie języka angielski bez takich podstawowych słów jak angel czy pepper? Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o językach obcych koniecznie zajrzyjcie na nasz Instagram, jak również na nasz profil na Facebooku.

Weronika Wylot