Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce

Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce są dość czasami znaczące i zależą od kraju w którym mówi się odpowiednią odmianą języka hiszpańskiego. A ten z kolei ma wiele odmian na całym świecie. W samej Hiszpanii występują rozmaite regionalizmy, a nawet kilka osobnych języków blisko spokrewnionych z tym językiem. Poza samym Półwyspem Iberyjskim hiszpański jest używany w znacznej części obu Ameryk – i to nie tylko w państwach, gdzie stanowi on język urzędowy (takich jak Argentyna, Chile, Kolumbia czy Meksyk, by wymienić tylko kilka), ale też we wszystkich krajach, w których naucza się go w szkołach, w tym w Brazylii czy w Stanach Zjednoczonych. Ten drugi kraj sam staje się powoli hiszpańskojęzyczny. Mieszają się w nim warianty z całej Hispanoameryki.

Ciekawostkę stanowi fakt, że mowa Don Kiszota jest też oficjalnym językiem jednego państwa w Afryce. W Gwinei Równikowej posługuje się nią 90% populacji, chociaż wszyscy uczą się jej jako drugiego języka. W innych państwach Czarnego Kontynentu taką samą funkcję pełnią angielski, francuski czy portugalski. Wszystkie one są pozostałością po kolonializmie.

Poczytaj o różnicach między językiem hiszpańskim a portugalskim!
_

Warianty języka hiszpańskiego

Ogólnie rzecz biorąc, da się wyróżnić kilka najważniejszych wariantów hiszpańskiego. Należy do nich na pewno hiszpański europejski, meksykański, karaibski oraz używany w Argentynie i Urugwaju dialekt rioplatense. Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce potrafią być dość spore. Za najbardziej neutralne uchodzą odmiany używane mniej więcej pośrodku amerykańskiego obszaru hiszpańskojęzycznego, czyli w takich krajach jak Kolumbia, Wenezuela czy Ekwador. Bez wątpienia język ten jest podobnie zróżnicowany do dialektów języka angielskiego, dlatego pewne jego odmiany są bardziej lub mniej charakterystyczne, ale na szczęście nie odbiegają od siebie szczególnie mocno i po pewnym czasie nauki wszystkie te najbardziej rozpowszechnione staną się dla ciebie zrozumiałe.
_

_

Hiszpański iberyjski kontra latynoamerykański

Jednym z najbardziej dających o sobie znać wariantów jest ten, który pochodzi z ojczyzny tego języka. Hiszpański europejski, nazywany też hiszpańskim iberyjskim, hiszpańskim z Hiszpanii (español de España), sam, jak zostało to wspomniane, ma swoje regionalne odmiany. Tutaj znów możemy posiłkować się porównaniem z angielszczyzną: chociaż brytyjski sam w sobie stanowi wariant angielskiego, to występują też lokalne (i zazwyczaj ciężkie do zrozumienia) wariacje na jego temat. W ojczyźnie Cervantesa takim zjawiskiem jest na przykład używany na południu hiszpański andaluzyjski, który charakteryzuje się bardzo rzadkim wymawianiem spółgłoski s. Oprócz tego, jak również zostało już powiedziane, w Hiszpanii mówi się kilkoma innymi blisko spokrewnionymi językami. Największą liczbą użytkowników cieszy się kataloński. Inne, z wyjątkiem galisyjskiego, zbliżają się do wymarcia lub ograniczają się w swoim zasięgu do bardzo małych obszarów. Za to język baskijski jest zupełnie do hiszpańskiego niepodobny, a nawet więcej: niespokrewniony z żadnym innym językiem na świecie!

Wszystkie te języki starano się wykorzenić za czasów dyktatury Franco, a obecnie większość z nich ma w swoich wspólnotach autonomicznych i prowincjach status kooficjalny. Z powodu tej różnorodności sam język hiszpański bywa też nazywany kastylijskim (castellano). Tak bowiem jak kataloński narodził się w Katalonii, a galisyjski w Galicji (tej hiszpańskiej, nie austro-węgierskiej!), hiszpański, jaki znamy, pochodzi z rejonu zwanego Kastylią. W świecie hiszpańskojęzycznym relacja między pojęciami español i castellano może być różna. W niektórych częściach świata, tak jak po polsku, są one używane synonimicznie, ale to już od konkretnego kraju zależy, który synonim jest używany częściej. Są też takie miejsca w Ameryce Łacińskiej, gdzie słowo castellano używane jest, by odróżnić europejski wariant hiszpańskiego od reszty. Wreszcie w samej Hiszpanii nacjonaliści katalońscy wolą mówić wyłącznie castellano, argumentując, że nazwa español jest bezprawna (w końcu kataloński czy galisyjski to też w pewnym sensie języki “hiszpańskie” – powstały one w krainie zwanej Hiszpanią). Obu tych wariantów nauczamy w CHOICES na naszych kursach języka hiszpańskiego.
_

Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce: wymowa

Główne różnice oddzielające język Hiszpanów od języka Latynosów (choć właściwie należałoby powiedzieć: Hispanoamerykanów, gdyż określenie Latynosi obejmuje też między innymi portugalskojęzycznych Brazylijczyków) to przede wszystkim: wymowa typu ceceo, forma vosotros/vosotras, czas pretérito perfecto oraz oczywiście część słownictwa. Może to brzmieć jak czarna magia, ale już tłumaczymy, o co chodzi.

Jeżeli chodzi o wymowę, to w Hiszpanie wymawiają jedną charakterystyczną głoskę, której nie usłyszymy u żadnej innej osoby hiszpańskojęzycznej. Chodzi o dźwięk zapisywany literami c i z w takich słowach jak: ceniza, proceso, cinco, czy Gómez. Hiszpanie dają tutaj język między zęby i tworzą spółgłoskę dość trudną dla Polaków, ale prostą dla Anglosasów: jest to ten sam bezdźwięczny fonem, co w angielskich wyrazach three, path czy oath. Coś pomiędzy polskim t, f i s. Właśnie to zjawisko językoznawcy nazywają ceceo i przeciwstawiają latynoskiemu seseo. W innych krajach te litery czyta się po prostu jak s. Jest to wymowa bardziej naturalna dla Polaków i bardziej przez nich oswojona, gdyż często możemy ją słyszeć w anglosaskich filmach. Warto tutaj zauważyć, że dla Latynosów pisownia s kontra c i z jest kwestią ortograficzną i bywa, że sprawia im problemy, jak w polskim ż i rz. Hiszpanie z kolei wyraźnie wymawiają różnicę, i w ten sposób na przykład casa (dom) i caza (polowanie) to dla nich dwa zupełnie odmienne słowa. Latynosi za to wymawiają je tak samo, podobnie jak parę abrazar (“przytulać”) i abrasar (“podpalać”), co jest źródłem żartów.
_

Hiszpański w Hiszpanii i hiszpański latynoski – różnice gramatyczne

Następną wyraźną różnicą jest używanie zaimków vosotros i vosotras oraz związanych z nimi form czasowników. Jeżeli więc Hiszpan zwraca się do więcej niż jednej osoby, ma aż trzy możliwości do wyboru:

• Vosotros tenéis razón. – Wy (mężczyźni) macie rację.
• Vosotras tenéis razón. – Wy (kobiety) macie rację.
• Ustedes tienen razón. – Państwo mają rację.

Natomiast w zdecydowanej większości innych krajów powie się po prostu Ustedes tienen razón niezależnie od płci ani stopnia dystansu do adresowanej grupy. Można się zatem domyślić, że przy nauce wariantu iberyjskiego trzeba się nauczyć więcej form przy odmianie czasowników: dla każdego czasu po jednej dodatkowej formie dla vosotros/vosotras. Na szczęście te końcówki są dosyć regularne i jeżeli opanuje się je na początku, potem będzie już z górki.

Odmiana hiszpańska jest też odmienna od latynoskich pod względem swojego zamiłowania do czasu pretérito perfecto. Jest to hiszpański odpowiednik angielskiego present perfect. W Amerykach używany jest on dużo rzadziej – wypiera go pretérito indefinido (angielski past simple). W europejskim hiszpańskim dość konsekwentnie rozróżnia się więc – tak jak po angielsku – pomiędzy przeszłością bliską i daleką. I tak “co zrobiłeś” może być wyrażone na następujące sposoby

• ¿Qué has hecho? – Coś ty zrobił?
• ¿Qué hiciste con tu coche cuando te mudaste a los Estados Unidos? – Co zrobiłaś ze swoim samochodem kiedy wyprowadziłaś się do Stanów Zjednoczonych?

Za to przykładowo po meksykańsku zdania te będą wyglądały tak:

• ¿Qué hiciste? – Coś ty zrobił?
• ¿Qué hiciste con tu carro cuando te mudaste a los Estados Unidos? – Co zrobiłaś ze swoim samochodem kiedy wyprowadziłaś się do Stanów Zjednoczonych?
  _

Hiszpańska odmiana hiszpańskiego i warianty latynoskie – słownictwo

Być może zauważyłeś w powyższych przykładach, że w zdaniu w odmianie hiszpańskiej padło słowo coche(samochód), a w odmianie meksykańskiej – carro. Słownictwo to obszar, w którym kryje się chyba najwięcej różnic pomiędzy poszczególnymi odmianami. Największy kontrast widać oczywiście w wulgaryzmach (nawet większy niż ma to miejsce w angielskim) oraz w wyrażeniach potocznych. Hiszpanie na przykład lubią się do siebie zwracać per tío (gościu, dosłownie: wujku), Meksykanie – chavo, a Argentyńczycy – che (stąd przydomek słynnego rewolucjonisty z tego kraju). Wspomniana już wyżej caza (polowanie) często jest zastępowane w Amerykach przez słowo cacería (by uniknąć dwuznaczności z casą). Ale chyba najistotniejszą różnicą znaczeniową, którą musi znać osoba ucząca się iberyjskiego hiszpańskiego, jest ta dotycząca słowa coger. W Hiszpanii oznacza ono po prostu “brać”. Tak więc coger el autobús to po prostu “wziąć autobus”. W Amerykach wyrażenie to brzmi bardzo nieprzyzwoicie, bo czasownika coger używa się w zupełnie innym znaczeniu, a “brać” to po prostu tomar (w hiszpańskiej odmianie również używamy tego czasownika jako synonimu). A więc “wziąć autobus” w Argentynie powiemy tomar el colectivo, w Meksyku – tomar el camión. Z kolei słowo camión w Hiszpanii oznacza ciężarówkę… Całego mrowia takich przykładów możemy posłuchać w poniższej piosence:

_
Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce

Na szczęście prawdziwe nieporozumienia zdarzają się raczej rzadko, a zarówno Hiszpanie, jak i Latynosi są na nie przygotowani – w końcu im samym też zdarza się doświadczać zabawnych sytuacji, kiedy rozmawiają z osobami z innych krajów hiszpańskojęzycznych. Lawirowanie między niuansami słownikowymi i kulturowymi krajów hispanoamerykańskich jest zadaniem osób, które przygotowują przeznaczony na wiele latynoskich rynków dubbing lub napisy do filmów w międzynarodowym hiszpańskim. Różnice pomiędzy językiem hiszpańskim w Europie i Ameryce. 

Odwiedź nas na naszym Facebooku lub Instagramie!