Różnice i podobieństwa między hiszpańskim a portugalskim

Różnice i podobieństwa między hiszpańskim i portugalskim są często podnoszonym tematem wśród wielbicieli języków Półwyspu Iberyjskiego. Portugalski i hiszpański to dwa języki-siostry. Ich podobieństwa i różnice nierzadko bawią, czasami zdumiewają, często zaskakują. Zdarza się, że porównuje się je do polskiego i czeskiego. Oba narodziły się na Półwyspie Iberyjskim i oba zawojowały Ameryki (oraz kilka innych miejsc na świecie). Jeszcze w średniowieczu były to dwa dialekty tego samego języka, które z czasem oddaliły się od siebie. W tym artykule przeczytasz trochę o tym, jak współcześnie wygląda ich relacja i być może ocenisz samodzielnie, czy są do siebie podobne.
_

Czy portugalski i hiszpański są do siebie podobne?

Zanim przejdziemy do podobieństw w samych językach, należy powiedzieć, że portugalski i hiszpański są do siebie zbliżone pod względem kultury i obszaru występowania. Po hiszpańsku mówi się oczywiście na Półwyspie Iberyjskim, a dokładniej w Hiszpanii, oraz w wielu krajach Ameryki Łacińskiej, a dokładnie tymi zaliczającymi się do Hispanoameryki. Po portugalsku też mówi się na Półwyspie Iberyjskim – w Portugalii, a także przede wszystkim w Brazylii, największym kraju Ameryki Łacińskiej. Brazylia wraz z krajami Hispanoameryki stanowi Iberoamerykę. Różnice i podobieństwa między hiszpańskim i portugalskim są zatem zarazem bardzo subtelne, ale często również znaczące. Iberoameryka różni się od Ameryki Łacińskiej tym, że nie obejmuje Gujany Francuskiej, która mówi po francusku. Oprócz tego portugalski używany jest w Afryce – w Angoli i Mozambiku, a także w Timorze Wschodnim (państwie w Azji Południowo-Wschodniej) oraz w kilku miejscach na wybrzeżu Indii.
_

_

Często zakłada się, że w Brazylii mówi się po hiszpańsku. Jest to oczywisty błąd. Na szczęście Brazylijczycy już do niego przywykli i raczej się nie obrażą, ale błąd pozostaje błędem: portugalski i hiszpański są do siebie podobne, ale to nadal dwa odrębne języki. Myśleć, że w Brazylii mówi się po hiszpańsku, to tak jak myśleć, że Polska sąsiaduje z Łotwą.
_

Portugalski i hiszpański – podobieństwa w pisowni

Trzeba zauważyć, że portugalski i hiszpański są do siebie nawzajem bardzo podobne, jeżeli chodzi o pismo. Różnice i podobieństwa między hiszpańskim a portugalskim językiem pisanym mają wiele odcieni. Do tego stopnia, że osoba znająca oba te języki może się pomylić i zorientować dopiero po kilku słowach, że źle zinterpretowała język. Może się to wydarzyć na przykład przy takim zdaniu:

• portugalski: Antes do inverno, quero visitar a minha família.
• hiszpański: Antes del invierno, quiero visitar a mi familia.
• polski: Przed nadejściem zimy chcę odwiedzić swoją rodzinę.

Jak widać, hiszpańskie i portugalskie słowa często różnią się od siebie jedną literą albo nawet jednym akcentem (família i familia). Oba te zdania są też perfekcyjnie zrozumiałe dla kogoś, kto zna tylko jeden z tych języków. Przy szybkim czytaniu portugalskiego zdania da się przeczytać je prawie całe myśląc, że jest ono po hiszpańsku i dopiero na słowie minha zorientować się, że to jednak nie ten język.
_

Czy Hiszpan zrozumie Portugalczyka? – różna wymowa

Jeszcze bardziej zadziwiające jest to, że jeżeli taka osoba czyta na głos, to musi wrócić aż na początek zdania, bo różnice w wymowie są diametralne! Po hiszpańsku przeczytamy prawie jak po polsku. W uproszczonym zapisie fonetycznym:

• hiszpański: /antes del inbjerno, kiero bisitar a mi familia/

Tylko czytanie v jako b i akcent w słowie visitar mogą być dla Polaka mniej oczywiste. Natomiast zdanie po portugalsku przeczytamy tak:

• portugalski europejski: /antysz du ińwernu, keru wizitar a mińa familia/
• portugalski brazylijski (wymowa São Paulo): bardzo podobnie, ale pierwsze słowo /anczs/

Przy czym “an” w portugalskim słowie antes należy wymawiać mniej więcej jak w polskim słowie aranż: nie z wyraźnym “n”, lecz jako dwie samogłoski nosowe. Podobnie należy postąpić z “iń”.

Inny przykład: szyld “restaurante mexicano”. Gdy zobaczymy go w polsce, będziemy wiedzieli, że to po hiszpańsku, ale restauracja w Portugalii czy Brazylii również może mieć taki znak i wtedy nie będzie wiadomo, w jakim on jest języku, gdyż “restauracja meksykańska” po portugalsku to też “restaurante mexicano”. A jak się wymawia? Diametralnie inaczej!

• hiszpański: /restałrante mehikano/
• portugalski europejski: /ryształranty meszikanu/
• portugalski brazylijski (wymowa São Paulo): /hestałranczi meszikanu/

Jak widać, sam portugalski również jest bardzo zróżnicowany pod względem wymowy. Dla niewprawnego ucha wariant europejski i brazylijski mogą brzmieć jak dwa różne języki. Sami Brazylijczycy miewają problemy, żeby zrozumieć Portugalczyków (na odwrót zdarza się to rzadziej ze względu ekspansywność kultury brazylijskiej). Różnice gramatyczne są też między tymi dwoma odmianami znacznie większe niż w przypadku wariantów angielskiego czy hiszpańskiego po dwóch stronach oceanów. Portugalska wymowa jest też trudna ze względu na różne rodzaje samogłosek, w tym nosowych. Te ostatnie są trochę inne niż polskie, chociaż trzeba przyznać, że Polacy i tak mają przewagę nad innymi narodami jeżeli chodzi o naukę tego aspektu elementu języka portugalskiego.

Dodajmy jeszcze, że Rio, czyli “rzeka” albo skrót od Rio de Janeiro, wymawia się po portugalsku jak /hił/.
_

Podobieństwa i różnice w słownictwie języka hiszpańskiego i portugalskiego

Jeżeli chodzi o słownictwo, to te dwa języki są w dużej mierze do siebie zbieżne, chociaż zdarzają się wyrazy “dziwne”, które albo nie są podobne do niczego w drugim języku, albo kojarzą się z jakimś odległym lub archaicznym słowem. Na przykład jeżeli będziemy wymieniać słowa związane z ogrodem: dom, ogród, drzewa, drzwi, okno; po hiszpańsku będziemy mieli: casa, jardín, árboles, puerta, ventana; a po portugalsku: casa, jardim, árvores, porta, i nagle… bach! – janela. Która się z niczym nie kojarzy.

Podobnie, “kolacja” po hiszpańsku jest cena, a po portugalsku jantar (ale już “Ostatnia Wieczerza” – Última Ceia). Meia to po portugalsku skarpeta, a media to po hiszpańsku pończocha.

Ale zdarzają się też rasowi fałszywi przyjaciele:
_

_

Prawdziwą ciekawostkę stanowią dni tygodnia. Portugalski jest jedynym językiem romańskim, który porzucił nazwy pochodzące od planet i rzymskich bóstw na rzecz zwyczajnego liczenia. Stało się to już w średniowieczu w wyniku chrześcijańskiej reformy. Tak więc po hiszpańsku mamy: lunes, martes, miércoles, jueves, viernes, sábado, domingo, czyli kolejno dzień księżyca, Marsa, Merkurego, Jowisza i Wenus, oraz sobotę i niedzielę. W Hiszpanii tydzień zaczyna się od poniedziałku, a w hiszpańskojęzycznej Ameryce – w zależności od kraju od poniedziałku lub niedzieli. Po portugalsku zaś zawsze zaczynamy tydzień w niedzielę, a potem liczymy: domingo, segunda-feira, terça-feira, quarta-feira, quinta-feira, sexta-feira, sábado. Numerację rozpoczynamy od dwóch, bo pierwsza była niedziela. W gruncie rzeczy jest to elegancki i łatwy do zapamiętania system, kiedy już się przyzwyczaimy, że czwartek jest piątkiem, a piątek jest szóstkiem.
_

Podsumowanie: czy w Portugalii dogadam się po hiszpańsku?

Widać zatem, że hiszpański i portugalski są językami dość podobnymi do siebie. Ich użytkownicy w dużej mierze – choć nie zupełnie bez trudności – mogą zrozumieć się nawzajem bez nauki drugiego języka. W praktyce jednak Brazylijczycy i Portugalczycy znają przynajmniej najważniejsze podstawy hiszpańskiego, gdyż uczą się go w szkole i są wystawieni na hiszpańską kulturę. W miejscach przygranicznych istnieje nawet zjawisko zwane portuñolem, czyli mieszanka tych dwóch. Jeżeli chcesz samodzielnie poszukać podobieństw i różnic w wymowie, słownictwie i gramatyce, możesz posłuchać przydatnych zwrotów w jednym i drugim języku. Dodatkowo jeżeli ogólnie interesują cię ciekawostki językowe, zajrzyj na naszego Instagrama i Facebooka! A jeśli chcesz nas poznać po hiszpańsku, odwiedź naszą stronę właśnie w tym języku!