Zmiany wprowadzone przez Radę Języka Polskiego

Język polski, jak każdy żywy język, nieustannie się zmienia. Zmiana jest nieodłączną częścią języka. Wprowadzenie nowych słów, zwrotów oraz potocznych wyrażeń to naturalna część jego ewolucji. Aby nadążać za tymi zmianami i jednocześnie zachować poprawność językową, istnieje w Polsce instytucja odpowiedzialna za regulowanie zasad językowych – Rada Języka Polskiego. 

Rada Języka Polskiego pełni kluczową rolę w utrzymaniu poprawności językowej w kraju. To ona opracowuje i wprowadza zmiany w zasadach ortografii oraz gramatyki, dbając o to, aby język polski był spójny i zgodny z normami. W ostatnim czasie Rada ogłosiła znaczące zmiany, które będą obowiązywać od 2026 roku.

Kursy Business English >>
_
_

Czym jest Rada Języka Polskiego? 

Rada Języka Polskiego to instytucja działająca przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. Powstała w 1996 roku i od tego czasu zajmuje się szerokim zakresem działań mających na celu utrzymanie i promocję poprawnej polszczyzny. W jej skład wchodzą wybitni językoznawcy, literaturoznawcy oraz specjaliści z różnych dziedzin humanistycznych. Rada odpowiada za formułowanie uchwał dotyczących ortografii, interpunkcji i innych aspektów językowych, a także za wydawanie opinii na temat użycia języka w mediach, edukacji i życiu publicznym.
_

Jakie zmiany wprowadziła RJP? Co zmienia się w języku polskim?

Rada Języka Polskiego ogłosiła szereg zmian, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku. Celem tych zmian jest uproszczenie zasad ortograficznych i zmniejszenie liczby błędów językowych. Oto niektóre z najważniejszych zmian:

1. Pisownia nazw mieszkańców miast i wsi wielką literą – Zamiast dotychczasowej pisowni małą literą, od 2026 roku nazwy takie jak Warszawianin, Nowohucianin, Łęczyczanin, Chochołowianin będą pisane wielką literą​​.
2. Dopuszczenie alternatywnego zapisu nieoficjalnych nazw etnicznych – Nazwy takie jak Kitajec, Jugol, Angol, Żabojad, Szkop, Makaroniarz mogą być zapisywane zarówno wielką, jak i małą literą​​.
3. Pisownia nazw firm i marek – Wielką literą zapisywane będą nie tylko nazwy firm i marek wyrobów przemysłowych, ale także pojedyncze egzemplarze tych wyrobów, np. „Ford”​​.
4. Pisownia cząstek „-bym”, „-byś”, „-by”, „-byśmy”, „-byście” – Cząstki te będą pisane rozdzielnie ze spójnikami, np. „Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”​​​​.
5. Pisownia nie- z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi – Cząstka „nie-” będzie zawsze pisana łącznie, niezależnie od stopnia, np. „niemiły”, „niemilszy”, „nienajmilszy”, „niebanalnie”, „nieżyciowo”​​.
6. Ujednolicenie zapisu przymiotników tworzonych od nazw osobowych zakończonych na „-owski”– Przymiotniki takie jak „dramat szekspirowski”, „epoka zygmuntowska”, „koncert chopinowski” będą pisane małą literą​​.
7. Pisownia przymiotników tworzonych od imion – Przymiotniki zakończone na „-owy”, „-in(-yn)”, „-ów” będą mogły być zapisywane małą lub wielką literą, np. „jackowe dzieci” lub „Jackowe dzieci”​​.
8. Pisownia członu pół- – Człon „pół-” będzie pisany łącznie w wyrażeniach typu „półzabawa”, „półnauka”, „półżartem”, „półserio” oraz z łącznikiem w połączeniu typu „pół-Polka”, „pół-Francuzka”​​.
9. Użycie wielkich liter w nazwach własnych – Wielką literą będą zapisywane nazwy takie jak „Aleja Róż”, „Brama Warszawska”, „Park Kościuszki”, „Kościół Mariacki” oraz wszystkie człony w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych​​.
10. Pisownia prefiksów – Prefiksy takie jak „super-„, „ekstra-„, „eko-„, „wege-„, „mini-„, „maksi-„, „midi-„, „mega-„, „makro-” będą mogły być zapisywane zarówno łącznie, jak i rozdzielnie w zależności od kontekstu, np. „miniwieża” lub „mini wieża”, „superpomysł” lub „super pomysł”​​.

_

Lista uchwał wydanych przez Radę Języka Polskiego

Rada Języka Polskiego w przeszłości wielokrotnie wprowadzała zmiany w zasadach języka polskiego. Przykłady uchwał obejmują różne aspekty pisowni i użycia języka:

1. Pisownia „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi – Uchwała z 9 grudnia 1997 roku stwierdza, że „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi odmiennymi należy pisać łącznie, chociaż dopuszczalna jest świadoma pisownia rozdzielna.
2. Nazwy witryn i portali internetowych – Zgodnie z uchwałą z 5 grudnia 2000 roku, słowa odmienne w nazwach witryn i portali internetowych należy pisać wielką literą, z wyjątkiem spójników i przyimków.
3. Litery „ü”, „ö” i „ä” – Uchwała z 20 listopada 2001 roku pozwala na pozostawienie liter bez zmian albo zapisywanie ich jako „ue”, „oe” i „ae”, z preferencją dla pisowni oryginalnej.
4. Litera „ß” – Zgodnie z uchwałą z 20 listopada 2001 roku, literę „ß” zapisuje się jako „ss”, choć w uzasadnionych przypadkach można pozostawić pisownię oryginalną.
5. Wieloczłonowe nazwy zabytków materialnych – Uchwała z 21 maja 2002 roku stwierdza, że wszystkie człony wieloczłonowych nazw zabytków materialnych należy pisać dużymi literami, z wyjątkiem spójników i łączników. Uchwała ta została jednak później anulowana.
6. Podtytuły czasopism i tytuły jednorazowych dodatków do czasopism – Uchwała z 21 maja 2002 roku wprowadza zasadę, że w podtytułach czasopism oraz tytułach jednorazowych dodatków do czasopism należy zapisywać dużą literą pierwszy człon, a pozostałe człony małą literą. W tytułach stałych dodatków należy zapisywać dużą literą wszystkie człony, z wyjątkiem spójników i przyimków.
7. Nazwa listu elektronicznego – Zgodnie z uchwałą z 21 maja 2002 roku, poprawną nazwą listu elektronicznego jest „e-mail”, potocznie „mejl”.
8. Człony podrzędne w połączeniach typu „Dumas ojciec” – Uchwała z 21 maja 2002 roku stwierdza, że człony podrzędne należy zapisywać małą literą, z wyjątkiem połączeń tradycyjnych, zwłaszcza dotyczących postaci starożytnych.
9. Rzeczowniki z cząstką „afro-” – Uchwała z 19 listopada 2002 roku wprowadza zasadę, że rzeczowniki będące połączeniami przedrostka „afro-” i nazwy mieszkańca kraju, kontynentu, regionu geograficznego, członka narodu, rasy czy szczepu należy zapisywać dużą literą.
10. Połączenie cząstki -lecie i cyfr rzymskich – Zgodnie z uchwałą z 19 listopada 2002 roku, można zapisywać złożenia od rzeczownika z liczebnikiem poprzez połączenia cząstki „-lecie” i cyfr rzymskich, jeśli liczebnik nie jest większy od 39.
    _

Rewolucja w ortografii: Zmiany wprowadzone przez Radę Języka Polskiego

Rada Języka Polskiego odgrywa niezwykle istotną rolę w kształtowaniu i utrzymaniu poprawności językowej w Polsce. Jej działania obejmują szeroki zakres aspektów językowych, od ortografii i interpunkcji po zalecenia dotyczące użycia języka w różnych kontekstach społecznych i medialnych. Regularne aktualizacje i zmiany w zasadach mają na celu dostosowanie języka do współczesnych realiów, jego uproszczenie oraz ujednolicenie, co jest szczególnie ważne w dynamicznie zmieniającym się świecie.

Wprowadzone ostatnio zmiany, które będą obowiązywać od 2026 roku, są kolejnym krokiem w tym procesie. Zmiany te obejmują nowe zasady pisowni nazw mieszkańców miast i wsi, przymiotników odprzymiotnikowych z cząstką „nie-„, a także zasady dotyczące pisowni członów „-bym”, „-byś”, „-by” ze spójnikami. Celem tych zmian jest ułatwienie użytkowania języka polskiego oraz zmniejszenie liczby błędów językowych. Niemniej jednak, warto zauważyć, że język jest zawsze bardziej żywy niż zasady nim rządzące – akademie i instytucje takie jak Rada Języka Polskiego często nie nadążają za tempem jego ewolucji.

Nie ma jednego, uniwersalnego języka, którym posługują się wszyscy na co dzień. Język zmienia się w zależności od kontekstu, regionu i społeczności, co sprawia, że jego regulacja jest zadaniem trudnym i skomplikowanym. Dlatego zachęcamy wszystkich, którzy chcą lepiej poznać i zrozumieć te zmiany, do skorzystania z usług szkoły językowej choices®. Nasza szkoła oferuje profesjonalne kursy językowe dostosowane do różnych poziomów zaawansowania, które pomogą w pełni opanować zasady poprawnej polszczyzny. Dzięki naszym kursom, uczestnicy będą mogli skutecznie dostosować się do nowych wymagań językowych i cieszyć się biegłością w języku polskim. Zachęcamy do kontaktu z choices®, aby omówić indywidualne potrzeby i oczekiwania, co umożliwi nam przygotowanie szczegółowej oferty.