Wiktoriańska powieść gotycka

Wiktoriańska powieść gotycka to hasło, które na pewno obiło wam o uszy, o ile pasjonujecie się literaturą brytyjską. Jeśli jesteście zainteresowani elementami charakterystycznymi tego typu powieści lub po prostu szukacie nowych, fascynujących pozycji na długie wiosenne wieczory, zapraszamy do dalszego czytania! Mogą was także zainteresować nasze artykuły na temat klasyków literatury angielskiej lub powieściach Jane Austen.
_

Powieść gotycka w epoce wiktoriańskiej

Omawianie wiktoriańskiej powieści gotyckiej warto zacząć od sprecyzowania, w jakim dokładnie okresie literackim ona występowała. Otóż epoką wiktoriańską nazywa się na ogół okres, kiedy w Wielkiej Brytanii panowała królowa Wiktoria Hanowerska, czyli lata od 1837 do 1901 roku. Czas ten należy skojarzyć z rewolucją przemysłową oraz szczytem Imperium Brytyjskiego. Był to także okres prężnego rozwoju kultury, sztuki, a także literatury na Wyspach Brytyjskich. W szczególności literatura piękna stała się niezwykle popularna i rozchwytywana, co doprowadziło do odrodzenia się starych i zapomnianych gatunków literackich, bądź powstania zupełnie nowych, takich jak na przykład powieść detektywistyczna (kto nie słyszał o słynnym Sherlocku Holmesie?!), powieść science fiction (wczesnym przykładem tego gatunku może być książka pod tytułem „Doktor Jekyll i pan Hyde” oraz powieści Herberta George’a Wellsa), oraz powieść gotycka, na której się dzisiaj skupimy.
_

_

Cechy charakterystyczne wiktoriańskiej powieści gotyckiej

Rozpoznanie wiktoriańskiej powieści gotyckiej stanie się dla was niezwykle proste po tym jak zaznajomicie się z kilkoma charakterystycznymi cechami tego gatunku, jako że powieść gotycka cechuje się powtarzalnością pewnych wątków oraz motywów. Po pierwsze, miejscem akcji powieści gotyckiej zawsze będą mroczne, stare, najczęściej średniowieczne budowle, które same w sobie budują napięcie. Są to najczęściej opuszczone zamki, których korytarze przypominają labirynt, lub cmentarze, na których straszy. Często w literaturze gotyckiej można spotkać także wzbudzający grozę opis lasu nocą, który nie jest miejscem przystępnym dla ludzi. Po drugie, jeśli chodzi o angielską literaturę gotycką, obecność duchów, zjaw, wiedźm czy innych przybyszy z zaświatów jest niemal obowiązkowa. Zjawiska ponadnaturalne nadają gotyckim dziełom literackim niezwykłego charakteru grozy, jako że często nie są one wyjaśniane przez pisarzy. Po trzecie, fabuła powieści gotyckiej najczęściej będzie toczyć się wokół mrocznej przeszłości bohaterów. Zwykle można spotkać takie wątki fabularne jak na przykład zemsta, sekrety rodzinne, przepowiednie czy klątwy. Akcja powieści gotyckiej jest pełna nagłych zwrotów i zawsze trzyma czytelnika w napięciu. Pisarz uzyskuje ten efekt poprzez opisy mrocznych zjawisk takich jak szaleństwo bohaterów drugoplanowych czy nawiedzanie opuszczonej posiadłości przez duchy, ale także poprzez zawiły symbolizm. Symbolizm jest niezwykle ważny w wiktoriańskiej literaturze gotyckiej – imiona, przedmioty, zjawiska pogodowe: wszystko może mieć podwójne, najczęściej posępne znaczenie!
_

Bohaterowie wiktoriańskiej powieści gotyckiej

Jak już wcześniej wspomnieliśmy, literatura gotycka epoki wiktoriańskiej cechuje się pewnym utartym zestawieniem wątków i motywów, co dotyczy również bohaterów powieści gotyckiej. Protagonistą tego typu utworu literackiego jest najczęściej młoda, wysoko urodzona kobieta, która znalazła się w niemałym niebezpieczeństwie. Zgubiona, albo nawet porwana, dziewczyna musi walczyć o przetrwanie w obcym, opuszczonym miejscu wypełnionym siłami ponadnaturalnymi, pułapkami oraz szaleńczymi czarnymi charakterami. Zazwyczaj jednak dziewczynie udaje się uniknąć śmierci za pomocą swoich cnót takich jak czystość, mądrość czy uroda. Dobro zawsze triumfuje w wiktoriańskiej powieści gotyckiej, nie oznacza to jednak, że czarny charakter jest w niej mniej rozbudowany. Wręcz przeciwnie, autorzy literatury gotyckiej lubowali się w eksplorowaniu mrocznych zakamarków psychiki głównego antagonisty. Rolę tę grał najczęściej bardzo przystojny i bogaty mężczyzna, który z pozoru wydaje się być ucieleśnieniem cnoty, jednak – pozory mylą! Antagonista powieści gotyckiej ma nikczemny, pozbawiony skrupułów, czy zwykłej ludzkiej moralności charakter. Jego wady nie są jednak czarno-białe, wynikają one bowiem najczęściej z tragicznych wydarzeń z przeszłości. Dlatego też to właśnie czarny charakter stanowi najczęściej najciekawszą postać powieści gotyckiej, co więcej – nie zdziwimy się, jeśli to właśnie on, a nie protagonista przypadnie wam bardziej do gustu!
_

Wiktoriańska powieść gotycka – nasze rekomendacje

Mamy nadzieję, że po przeczytaniu naszego wpisu macie ochotę sięgnąć po klimatyczną powieść gotycką z epoki wiktoriańskiej. Przygotowaliśmy dla was zatem listę książek najlepszych naszym zdaniem do rozpoczęcia przygody z tym gatunkiem. Protip: najlepiej czytać w języku oryginalnym ;).

1. „Zamczysko w Otranto” (ang. „The Castle of Otranto”) autorstwa Horacego Walpole’a to pierwsza powieść na naszej liście z racji tego, że powszechnie uważa się ją za prekursora gatunku. Zawiera… zamki i damy w tarapatach, czyli wszystko co najlepsze w fikcji gotyckiej. Walpole swoim dziełem dał początek najbardziej popularnym wątkom i motywom obecnym w wiktoriańskiej powieści gotyckiej, między innymi tajemnym przejściom, ruszającym się obrazom oraz nawiedzonym zamkom. Ta pozycja bez wątpienia zmrozi krew z żyłach nawet najbardziej wytrwałym czytelnikom horrorów!
2. „Romans sycylijski” (ang. „A Sicilian Romance”) autorstwa Ann Radcliffe to kolejna gotycka powieść na naszej liście. Sama autorka uważana jest za jednego z najlepszych gotyckich pisarzy swojego czasu, jako że wprowadziła ona bardzo ciekawe innowacje w strukturę swoich powieści. Dla przykładu u Radcliffe wszystkie zjawiska ponadnaturalne znajdują na końcu swoje wyjaśnienie, co jednak nie odbiera fikcji Radcliffe charakteru grozy. Pozycja zdecydowanie warta polecenia, szczególnie dla sceptyków zjawisk nie z tego świata!
3. „Tajemnice zamku Udolpho” (ang. „The Mysteries of Udolpho”) to kolejna powieść Anny Radcliffe na naszej liście. Nic dziwnego, Radcliffe jest po prostu niezrównaną pisarką gotyku! „Tajemnice zamku Udolpho” to dosyć sztampowa powieść gotycka (z młodą dziewczyną uwięzioną w zamku i jej odważnym powrocie do ukochanego), nie odbiera jej to za to ani krzty charakteru! Powieść zdecydowanie warta przeczytania!
4. „Wichrowe Wzgórza” (ang. „Wuthering Heights”) autorstwa Emily Brontë to bez wątpienia jedna z najbardziej znanych pozycji na naszej liście. Fabuła tej książki osadzona jest w klimatycznym Yorkshire, pełnym mgły, starych budynków oraz jeszcze starszych tajemnic zakątku Wielkiej Brytanii. Pozornie jest to tylko historia miłosna niejakiego Heathcliffa i Katarzyny. Jednak Brontë wprowadza do niej niesamowicie dużo zwrotów akcji oraz błyskotliwych analiz psychologicznych, co sprawia, że książka ta jest pozycją obowiązkową dla miłośników literatury angielskiej!
5. „Drakula” autorstwa Brama Stokera to niewątpliwie najbardziej znana książka na naszej liście. Albo – powinna być najbardziej znana. Czy wiedzieliście, że tak wiele kultowych filmów Hollywood opartych jest właśnie na fabule XIX-wiecznej powieści gotyckiej irlandzkiego pisarza Stokera? Drakula to, jak pewnie już wiecie, opowieść o wampirze zakochanym w śmiertelniczce. Gotyckie elementy stają się przy tej pozycji ponadczasowe!
   _

Powieści gotyckie epoki wiktoriańskiej – zachęcamy do lektury!

Mamy nadzieję, że wiedza na temat powieści gotyckich epoki wiktoriańskiej znacznie umili wam lekturę tych dzieł. Więc, nie ma na co czekać – warto wybrać się do biblioteki po swoją pierwszą pozycję Radcliffe czy Brontë. A jeśli chcecie dowiedzieć się więcej na temat literatury krajów anglojęzycznych, zapraszamy na naszego bloga choices® oraz naszego Facebooka, na którym każdy fascynat literatury anglosaskiej znajdzie coś dla siebie. Jeśli poszukujecie możliwości udoskonalenia znajomości języka angielskiego polecamy nasze kursy języka angielskiego online!

Weronika Wylot