Velkommen til Stavanger! Co warto zobaczyć w Stavanger?

Oslo, Sztokholm, Kopenhaga lub Reykjavik- te skandynawskie i nordyckie stolice każdy kojarzy. Są piękne i cieszą się popularnością wśród turystów z całego świata. Jednakże, dla przykładu, w Norwegii można podziwiać wiele, mniej znanych miast, które również zasługują na uwagę. Czym wyróżnia się Stavanger na tle innych miast? Dlaczego warto je odwiedzić? Co warto zobaczyć w Stavanger?
_

Stavanger to miasto portowe, położone na południowo-zachodnim wybrzeżu Norwegii. Dawniej znane z produkcji konserw rybnych i połowu szprotek. Natomiast obecnie nazywane jest Norweską Stolicą Ropy Naftowej, po tym jak w 1969 roku odkryto po raz pierwszy złoża ropy naftowej na Morzu Północnym. Stavanger nosiło dawniej nazwę Stafangr. Miasto to jest również chętnie zamieszkiwane przez naszych rodaków. To właśnie Polacy stanowią największą mniejszość narodową w Stavanger!
_
Kursy języka norweskiego online
_

_

Jakie miejsca warto odwiedzić? Co warto zobaczyć w Stavanger?

Preikestolen

Miejsce znane również jako Pulpit Rock, jest to jedna z największych lokalnych atrakcji. Preikestolen jest uważana za jedno z najważniejszych miejsc turystycznych w Norwegii. Miejsce ostało odkryte i uznane jako cel turystyczny około 1900 roku, kiedy Stowarzyszenie Turystyczne Stavanger (STF) zaczęło wykorzystywać ten górski płaskowyż jako ważny cel wędrówek i to oni nadali mu nazwę Prekestolen,  a w języku nynorsk- Preikestolen. Ten zdumiewający klif wnosi się na wysokości ponad 600 m nad Lysefjordem – fiordem ciągnącym się na długość 42 km. Prawdopodobnie powstał w wyniku przemieszczania się lodowca.
_

_

Gamle Stavanger

Gamle Stavanger to najstarsza część miasta, od której warto zacząć zwiedzanie Stavanger. Spacerując charakterystycznymi dla tej dzielnicy wąskimi uliczkami, można podziwiać urokliwą zabudowę miasta- małe białe domki pochodzące z XIX wieku. Miasto zostało uratowane przez jego głównego architekta przed wyburzeniem po zakonczeniu wojny. Można powiedzieć, że kadry starej dzielnicy Stavanger stanowią typowo “instagramowy” krajobraz.
_

Øvre Holmegate- Fargegaten

Kolejnym ciekawym zakątkiem Stavanger jest ulica Øvre Holmegate inaczej zwana Fargegaten, czyli Kolorowa ulica. Do 2005 roku ulica ta nie odróżniała się od reszty ulic w Norwegii, jednak za pomysłem miejscowego fryzjera Toma Kjørsvika, budynki zostały przemalowane. Pomysłodawcy zależało na upiększeniu i ożywieniu tej uiicy, co rzeczywiście się udało. Malowniczą ulicę upiększają również na każdym kroku kwiaty i małe, klimatyczne kawiarenki. Fargegaten jest ulicą tętniącą życiem i bardzo popularną wśród turystów.
_

Norsk Hermetikkmuseum– Norweskie Muzeum Konserw

Pomysł na muzeum konserw w Stavanger powstał po raz pierwszy na przełomie XIX i XX wieku. Szczególnie aktywny w podnoszeniu tej kwestii był Stavanger Aftenblad, który w latach 1906 i 1910 wpadł na ten pomysł i próbował nakłonić kogoś do dalszego zaangażowania w sprawę. Muzeum konserw znajduje się w dawnej fabryce konserw przy Øvre Strandgate 88 w dzielnicy Gamle Stavanger. W autentycznym środowisku fabrycznym pokazany jest proces produkcji szprotek i kulek rybnych. Maszyny w muzeum konserw nadal są w technologii produkcyjnej w każdą pierwszą niedzielę miesiąca oraz we wtorki i czwartki w porze letniej są rozpalane w piecach wędzarniczych. W te dni zwiedzający może skosztować gorących, świeżo wędzonych szprotek prosto z pieców. W pomieszczeniach muzeum konserw na wystawy czasowe jest obecnie prezentowana wystawa „Iddisar”, wystawa o różnorodnej historii kulturowej etykiet konserwowych.
_

_

Sørmarka

Dla wielbicieli spacerów i terenów zielonych okolica Stavanger też ma coś do zaoferowania. Sørmarka to duży teren zielony o pow. 1500 akrów położonych około. 4 km na południe od centrum Stavanger. Najwyższym punktem jest Ullandhaug (136 m n.p.m.), wokół którego leżą południowe pola. Już w 1910 r. rozpoczęto sadzenie drzew w tej części Stavanger.. W latach 1930-1970 większość lasu posadziła Stavanger Skoglag i młodzież szkolna z miasta. Jest też łąka i pastwisko. Istnieje dobrze rozwinięta sieć piesza o łącznej długości ok. 10 tys. 8 km, z czego trasa świetlna ok. 3,7 km. Istnieją również szlaki konne i ścieżki rowerowe. W pobliżu znajdują się UiS, Ullandhaugtårnet, Jernaldergården i Stavanger Botaniske Hage. Ogród Botaniczny znajduje się na zachodnim zboczu pod wieżą Ullandhaug, a najstarszą częścią jest ogród ziołowy, który został założony wiosną 1977 roku.
_

Sverd i fjell

To jeden z najważniejszych pomników w Norwegii. Sverd i fjell to trzy miecze z brązu umieszczone w skałach na niewielkim pagórku w Harsfjord. Rzeźbę wykonał Fritz Røed, a odsłonił ją w 1983 roku król Olav. Monument powstał na pamiątkę zwycięskiej bitwy w tym właśnie miejscu w 872 roku. To właśnie wtedy, jak podaje legęda, Harald Pięknowłosy pokonał swych rywali i dokonał zjednoczenia Norwegii w jedno królestwo. Największy miecz jest symbolem zwycięzcy, a dwa mniejsze są hołdem dla przegranych. Pomnik pełni również funkcję symbolu pokoju.
_

Dialekt Stavanger: co warto wiedzieć?

W regionie Rogaland, gdzie położone jest Stavanger, obowiązuje bokmål (wariant języka pisanego). Natomiast mieszkancy tej części Norwegii w mowie posługują się dialektem Stavangersk. Przybył on do Norwegii w XIX wieku. Obecnie Stavangersk posługuje się około ⅛ populacji Norwegii. Poniżej przedstawiamy kilka ciekawostek dotyczących dialektu w Stavanger.

Każdy kto uczył się języka norweskiego, od razu zauważy bardzo charakterystyczną cechę w Stavangersk czyli Skarre-r. To odmiana wymowa fonemu / r / charakterystyczna dla dialektów w południowej i zachodniej Norwegii. Skarre-r jest w fonetyce nazywany fachowo dźwięczną grzbietowo-języczkową szczeliną. Mówiąc prościej “Stavangerskie R” to takie “gradłowe r”, jest o wiele wyraźniejsze, mocniejsze a nawet można powiedzieć- stanowcze.
_

Kolejną ciekawą cechą tego dialektu są zmienione formy zaimków:
_

Eg – jeg (ja)

Du – du (ty)

Hu-hun (ona)

Han, `an – han (on)

Me – vi (my)

Dåkkår, dåke – dere (wy)

Di – de (oni)
_

Tradycyjnie w Stavanger istniały dwa dialekty miejskie, tak zwany „ gadespråg“ czyli “język ulicy” i „pent stavangersk” czyli “ładny Stavangersk”. W pent Stavangersk język zmienia się w kierunku języka duńskiego. Ten socjolekt był prawdopodobnie historycznie związany z dzielnicą Eiganes (lub Egenes). Najbardziej znanym dziełem o dialekcie Stavanger jest Stavanger bymål napisany przez rektora Mandiusa Berentsena i językoznawcę Amunda Larsena i opublikowany w 1925 roku. Przykłady pent Stavangersk to:
_

“ikke” zamiast “ikkje” (nie)

“je” zamiast “eg” (ja)

“frem” zamiast “fram” (naprzód)

“sne” zamiast “snø” (śnieg)

“gottene” zamiast “guttane” (chłopcy)

“hytten” zamiast “hyttå” (domek letniskowy)
_

Więcej różnic między dialektem Stavangersk, a na przykład Oslo możecie poznać dzięki wideo w języku norweskim, które znajdziecie poniżej!

_ 

_

Znane osoby pochodzące ze Stavanger

Ze Stavanger pochodzi kilka znanych osobistości podobnie jak z wielu innych wiekszych miast. Ludzie z tego miasta są często nazywani “Siddiser”. Określenie to było używane w latach pięćdziesiątych. Dokładnie skąd pochodzi to słowo, nikt nie wie. Kilku znanych obywateli Stavanger wierzy, że zakon powstał od angielskiego słowa „citizen”. Wśród nich znajdziemy Reidar Frafjord, Arne Kvitrud i Erling Sømme Kielland. Inni uważają, że słowo to może pochodzić od „iddis”, które było etykietą na znanej puszce ze Stavanger.

Alexander Kielland jest jedną z najsłynniejszych osób pochodzących ze Stavanger i można go nazwać prawdziwym “siddisem”. Był pisarzem, gubernatorem hrabstwa i przez wiele lat był również burmistrzem Stavanger. Został kupcem, armatorem i szeroko zadomowił się w produkcji konserw w Stavanger. Szybko stał się jednym z największych na świecie producentów konserw i został nazwany „królem konserw”.

Reidar Kvammen całą swoją karierę piłkarską spędził w klubie Viking i do dziś jest graczem, który strzelił najwięcej bramek dla swojego klubu- 202 bramki. Wraz z drużyną zdobył brąz podczas igrzysk olimpijskich w Berlinie w 1936 roku. Swój debiut w kadrze zaliczył już jako 16-latek.

Kristoffer Joner to aktor najbardziej znany z norweskich seriali telewizyjnych i filmow fabularnych takich jak: “Drzwi obok”, “Rodzina Orheimów”, “Zalecana ostrożność”. Zdobył kilka nagród za swoje role, w tym nagrodę Amanda, którą zdobył trzykrotnie.
_

Co warto zobaczyć w Stavanger?

Mamy nadzieję, że w ciekawy sposób przybliżyliśmy ciekawostki odnośnie Stavanger, rzeczy które warto zobaczyć w Stavanger oraz lokalnego dialektu. Jeśli lubicie tego typu artykuły i anegdotki, to zapraszamy na naszego oficjalnego bloga oraz profil na instagramie i facebooku. Tych z was, którzy jeszcze nie zaczęli swojej przygody z językiem norweskim, serdecznie zapraszamy na kursy języka norweskiego online od w choices®.