Tłumaczenia filmowe i metody tłumaczeń filmowych

Tłumaczenia filmowe zaliczane są do tłumaczeń audiowizualnych, które obejmują między innymi transkrypcję, przygotowanie przekładu oraz lokalizację tekstu docelowego w wybranej formie. Tłumacz/ka filmowy/a, musi dysponować nie tylko wysokimi kompetencjami językowymi, ale posiadać również spore doświadczenie, aby przekład był przyjemny i lekki w odbiorze.
_
Przygotowanie napisów do filmów w choices®

Od kiedy powstały pierwsze produkcje filmowe, zaistniała potrzeba ich tłumaczenia. W epoce kina niemego wyprodukowanie obcej wersji językowej było dość proste, wystarczyło wyciąć napisy języka źródłowego i zastąpić je planszami w odpowiednim języku docelowym. Problem pojawił się dopiero w momencie, gdy do filmu wprowadzono dźwięk i trzeba było znaleźć efektywny sposób na pokonanie barier językowych. W pierwszych latach istnienia kina dźwiękowego nie wymyślono jeszcze dubbingu, lektora czy napisów, z tego więc względu filmy były kręcone w wielu językach. Polegało to na wielokrotnym nagrywaniu tego samego filmu (na tym samym planie filmowym) przez różne ekipy filmowe i przez aktorów z różnych krajów. Szybko jednak zrezygnowano z tego sposobu kręcenia filmów, gdyż jego produkcja była bardzo czasochłonna i generowała wysokie koszty. Z czasem znaleziono inne sposoby translacji, które do dzisiaj funkcjonują w przekładzie audiowizualnym.
_

_

Metody tłumaczeń filmowych

Obecnie poza trzema tradycyjnymi metodami translacji filmowej: dubbingowej, lektorskiej i napisowej dla osób słyszących, rozwinęły się dwie kolejne. Pojawiły się metody tłumaczeniowe, które zostały skierowane do odbiorców z dysfunkcją słuchu czy wzroku, takie jak: translacja napisowa dla niesłyszących i niedosłyszących oraz audiodeskrypcja dla niewidzących i słabowidzących.
_

Translacja dubbingowa

Dubbing polega na tym, że cała ścieżka dźwiękowa zawierająca dialogi w języku źródłowym zostaje zastąpiona ścieżką dźwiękową z dialogami w języku docelowym. Nie pozostają żadne pozostałości wyjściowej ścieżki dźwiękowej, a nagrywanie przekładu scenariusza odbywa się w profesjonalnym studiu dźwiękowym. Aktorki i aktorzy dubbingowi zastępują głosy postaci zwłaszcza w filmach animowanych dla dzieci.

Tłumacz najczęściej otrzymuje surowy scenariusz i na jego podstawie sporządza dubbingowy tekst docelowy. Jest to najdroższa oraz najbardziej wymagająca forma przekładu audiowizualnego – przetłumaczone wypowiedzi postaci należy dopasować do ich zachowania i czasu wypowiedzi, a nawet do ruchu ust i mimiki.
_

Translacja lektorska (voice-over, szeptanka)

Voice-over jest najpopularniejszą metodą przekładu audiowizualnego w Polsce. Polega ona na nałożeniu na oryginalną ścieżkę dźwiękową, dodatkowej ścieżki w której profesjonalny lektor z kilkusekundowym opóźnieniem czyta przetłumaczoną treść materiału audiowizualnego. W przeciwieństwie do dubbingu, w szeptance można usłyszeć w tle oryginalną ścieżkę dźwiękową.

Tłumaczenia z udziałem lektora są bardzo rzadko spotykane poza granicami Polski. Ta technika budzi liczne kontrowersje – wiele osób uważa, że jest ona zbyt uproszczona, aby mogła w pełni przekazywać zawarte w wersji oryginalnej treści czy też grę aktorską.
_

Translacja napisów dla słyszących

Ta metoda translacji polega na dołączeniu do filmu przekładu w formie napisów znajdujących się w dolnej części ekranu. Dwuwersowy tekst pisany pojawia się na ekranie jednocześnie z oryginalnym tekstem

mówionym. Dzięki temu dzieło filmowe pozostaje w niezmienionym kształcie, a napisy nie ingerują w tak ważny element gry aktorskiej, jakim jest głos. Obecnie napisy do filmów stały się najczęściej stosowanym rozwiązaniem przekładu audiowizualnego na świecie.

Tłumacz opracowujący napisy filmowe musi zadbać o to, aby wyświetlający się tekst na ekranie oddawał sens zawarty w scenariuszu, jak i był widoczny wystarczająco długo, aby odbiorca mógł go przeczytać i zrozumieć. Jest to największe wyzwanie, wymagające stosowania wielu uproszczeń logicznych oraz wykluczenia licznych powtórzeń i onomatopei – w tej metodzie translacji znika ok. 30-40 procent tekstu źródłowego.
_

Translacja napisów dla niesłyszących i niedosłyszących (SDH)

Technika ta polega na zapisie ścieżki dźwiękowej przekazu audiowizualnego, która poza treścią wypowiedzi zawiera opis wszelkich istotnych dźwięków, które są istotne do zrozumienia sensu przekazu. Ponadto widz niesłyszący może mieć kłopot z identyfikacją osób, które w danym momencie mówią, gdyż ujęcie nie zawsze pokazuje twarz aktora. Z tego względu, tłumacz musi określić w zapisie, kto jest autorem danej wypowiedzi.
_

Audiodeskrypcja (AD)

Audiodeskrypcja to dodatkowa ścieżka dźwiękowa zawierająca narrację przeznaczoną dla osób niewidzących i słabowidzących, której celem jest skrótowy opis tego, co dzieje się na ekranie.

W Polsce tłumacze filmów najczęściej otrzymują już gotowy skrypt audiodeskrypcji (tzw. template), więc nie muszą pisać go od zera. Wystarczy, że przetłumaczą skrypt, a następnie zsynchronizują go z dostępnym miejscem między dialogami. Tak przygotowany przekład audiowizualny jest później odczytywany przez profesjonalnego lektora lub lektorkę.
_

_
Ostateczną decyzję o metodzie translacji audiowizualnej podejmuje zleceniodawca tłumaczenia – musi on wziąć pod uwagę przede wszystkim przepisy prawne oraz preferencje odbiorców. Wykonanie nieodpowiedniego przekładu, może wpłynąć negatywnie na odbiór filmu.
_

Skorzystaj z naszych usług tłumaczeniowych
_

Tłumaczenia tytułów filmowych i tłumaczenia filmowe

W Polsce niektóre przekłady tytułów filmów zupełnie nie oddają sensu oryginału, przez co są przedmiotem licznych kontrowersji. Do słynnych już przekładów należą np.:

• Dirty Dancing – Wirujący seks,
• The Terminator – Elektroniczny morderca,
• Reality Bites – Orbitowanie bez cukru,
• Duplex – Starsza pani musi zniknąć,
• The Hangover Part II – Kac Vegas w Bangkoku,
• Bandits – Włamanie na śniadanie.
  _

Niestety nie ma jednej dobrej recepty na tłumaczenie tytułów filmowych – wszystko zależy od nieprzewidywalnego odbioru przez publiczność. Z tego względu istnieją przekłady, które także niewiele mają wspólnego z oryginałem, a są dla nas oczywiste i dobre np. Kevin sam w domu (Home Alone), Między słowami (Lost in translation), Sezon na misia (Open Season) czy Łowca Androidów (Blade Runner).

Warto pamiętać, że tłumacz często nie ma wpływu na ostateczny wybór tytułu – jest on zazwyczaj marketingowym wymysłem dystrybutora. To on decyduje się na tytuł filmu, który według niego najbardziej zachęci widzów do obejrzenia danej produkcji filmowej.
_

Tłumaczenie w choices®

Potrzebujesz tłumaczenia filmowego? Koniecznie sprawdź naszą kompleksową ofertę tłumaczeń audiowizualnych – wykonujemy tłumaczenia w językach europejskich, jak i również pozaeuropejskich. Translacje filmowe w choices® odbywają się przy zachowaniu odpowiednich zasad oraz procedur, dzięki czemu są one rzetelne i dokładne.

Zachęcamy również do regularnego odwiedzania naszego Instagrama, na którym zamieszczamy przydatne ciekawostki językowe.