Przyswajanie języka

Każdy i każda ma predyspozycje do nauki języka obcego. Naprawdę! Nie chodzi tutaj o żaden specjalny talent, ale o sam fakt, że jesteśmy istotami społecznymi i mamy wrodzoną potrzebę komunikacji z innymi ludźmi. Co za tym idzie, jesteśmy w stanie opanować nasz język rodzimy, ale nie tylko, bowiem ludzki umysł jest pojemny. Jak wiemy, wszystko zaczynia się w mózgu. Jeżeli chodzi o przyswajanie języka, trzeba wspomnieć o ośrodku Broki – obszarze w mózgu odpowiedzialnym za generowanie mowy oraz o ośrodku Wernickego inicjującego i kierującego procesami rozpoznawania głosek, wyrazów i zdań oraz czynnościami nadawania mowy.

Oba ośrodki znajdują się w lewej półkuli i są niesamowicie ważne, gdyż ich uszkodzenie powoduje całe spektrum zaburzeń mowy. Warto jednak zauważyć, że ośrodki te nie są związane tylko z produkcją języka, ale także z jego rozumieniem. To w tych obszarach mózgu zaczynają się procesy które pozwalają nam na zdeterminowanie znaczenia usłyszanej wypowiedzi.
_

_
Poza tym, analizując predyspozycje człowieka do przyswajania języka nie można też zapomnieć o układzie słuchowym powiązanym z umiejętnością rozróżniania dźwięku, układzie oddechowym, oraz aparacie głosowym i aparacie artykulacyjnym, które to wszystkie mają swoją rolę w produkowaniu języka. W tym rozumieniu, biologia jest więc po naszej stronie.
_

Indywidualne różnice w przyswajaniu języka

W przyswajaniu języka obcego ważne są indywidualne różnice uczących się, a więc co za tym idzie różnice w stylu uczenia się. Niektóre wynikają po prostu z naszego charakteru, np. ekstrawertyzm bądź introwertyzm, stopień w jakim jesteśmy gotowi podejmować ryzyko, poczucie własnej wartości, lęk czy empatia. Różnice związane są też z naszym wiekiem, inteligencją, a także motywacją i nastawieniem do nauki. Zaczynając od wieku wpływa on na tempo przyswajania języka obcego, ale nie na jego przebieg, czyli „drogę” którą musimy przejść by „oswoić” język. Niezależnie od wieku, dzieci, młodzież i dorośli przechodzą przez te same etapy i w ten sam sposób przetwarzają informacje językowe np. gramatykę. Szybkość przyswajania języka jest powiązana z wiekiem, to nastolatkowie w wieku od około 12 do 15 lat są uznawani za grupę najszybciej dokonującą postępu.

Koniecznie sprawdźcie ofertę kursów językowych dla dzieci i młodzieży w choices® aby wykorzystać ten produktywny okres w rozwoju człowieka – młodzież w wieku szkolnym jest bardzo podatna na przyswajanie języka, a z pomocą choices® z pewnością będzie wstanie osiągnąć najlepsze możliwe efekty. Jeżeli chodzi o sukces przyswojenia języka obcego, nie jest on bezpośrednio powiązany z wiekiem, jednak im dłużej ktoś jest wystawiony na kontakt z językiem obcym, tym lepiej. Długi czas obcowania z językiem pozwala na rozwój zwłaszcza zdolności produktywnych, na przykład płynnego mówienia w danym języku.
_

_

Przyswajanie języka – inteligencja

Biorąc pod uwagę inteligencję, należy zaznaczyć, że rozróżniamy różne jej typy, a więc styl uczenia się powinien być odpowiednio dostosowany do konkretnej osoby. W zależności czy posiadamy inteligencję bardziej logiczno-matematyczną, wizualno-przestrzenną czy lingwistyczno-werbalną inaczej będziemy/powinniśmy podchodzić do nauki. Pozostałe typy inteligencji to: kinestetyczna (ruchowa), interpersonalna (międzyludzka), intrapersonalna (wewnętrzna), muzyczna (rytmiczna) i przyrodnicza (środowiskowa). Oczywiście każdy człowiek jest inny, nie jest powiedziane, że przejawiamy tylko jeden rodzaj inteligencji – zazwyczaj jest to kombinacja różnych ich typów. Osoby z dominującą inteligencją lingwistyczno-werbalną preferują pisanie i czytanie, tworzenie notatek oraz odnajdują się dobrze w debatach i opowiadaniu. Osoby o bardziej logiczno-matematycznej inteligencji polegają w znacznym stopniu na ściśle określonych klasyfikacjach i prezentacjach o logicznym toku a także odczuwają satysfakcję z rozwiązywania łamigłówek i zagadek.

Wizualno-przestrzenna inteligencja wpływa na to że w nauce cenione są elementy takie jak mapy myślowe, tabele i wykresy a także rysunki i materiały wideo. Aby wykorzystać inteligencję kinestetyczną do pełni możliwości należy skupić się na praktycznych aktywnościach, to jest, nauka poprzez czynności manualne a także zabawy wymagające refleksu i edukacyjne wycieczki. Interpersonalne podejście, natomiast, wymaga pracy w parach i grupach wliczając w to pełnienie różnych ról w zespole, podczas gdy intrapersonalne powinno się opierać na samo-ewaluacji np. poprzez prowadzenie dzienniczka nauki.

Dla tych którzy przejawiają inteligencję wewnętrzną: indywidualne kursy językowe online w choices®. Dla tych którzy wolą pracować nad przyswajaniem języka w parach: kursy językowe online duo w choices®

Skorzystajcie też z oferty kursów językowych w choices® jeżeli chcecie uczyć się w grupie!
_

Motywacja, a przyswajanie języka

Jeżeli chodzi o przyswajanie języka często odczuwamy motywację, która opiera się na chęci integracji z osobami posługującymi się danym językiem wynikającej na przykład z zainteresowania kulturą. Innym rodzajem motywacji jest taka która związana jest z jakimś funkcjonalnym celem, dajmy na to karierą – chcemy nauczyć się języka obcego by osiągnąć sukces akademicki lub awansować na wyższe stanowisko w pracy. Co więcej, możemy doświadczać motywacji wewnętrznej która jest w stanie pchnąć nas w naukę nowego języka z czystego zainteresowania i dla naszej satysfakcji bądź realizacji poczucia podjęcia wyzwania. Innym przypadkiem jest motywacja, którą czerpiemy z zewnątrz, a więc z zachęt i pochwał innych osób, potrzeby bycia dostrzeżonym, a także z potencjalnych „nagród” takich jak oceny w szkole czy po prostu korzyści pieniężne.

To istotne, aby pielęgnować nasze motywacje i przypominać sobie o naszym celu i korzyściach jakie płyną ze znajomości wielu języków, w ten sposób łatwiej będzie nam wytrwać w naszym postanowieniu przyswojenia języka obcego. Motywacja rodzi się na skutek bodźca zachęcającego nas do osiągnięcia konkretnego celu, lecz żeby ją podtrzymać należy konsekwentnie wykazywać pozytywne podejście i pamiętać o tym do czego dążymy.
_

Wpływ naszego charakteru na przyswajanie języka

Wiele osób odczuwa niepokój i niepewność posługując się językiem obcym. Jest to naturalne zjawisko, które może zostać wykorzystane dla naszego dobra. Nie jest jednak dziwnym, że większość osób kojarzy niepewność z czymś niechcianym i uważa ją za przeszkodę. Zdarza się, że porównywanie swoich umiejętności do umiejętności innych osób, na przykład uczniów w tej samej klasie wpływa na nas w negatywny sposób i spowalnia nasz rozwój. Z taką frustracją należy walczyć i nie pozwolić by sprawiła, że zaczniemy wątpić w swoje umiejętności – jak czytaliście wyżej przyswajanie języka zależy od wielu czynników między innymi od naszego podejścia.

Pamiętajmy też, że z perspektywy biologicznej jesteśmy wszyscy obdarzeni predyspozycją do przyswajania języka. Tak więc nie wszystko stracone – poczucie nerwowości może sprawić, że będziemy szczególnie czujni oraz może nas pobudzić do większych starań w duchu rywalizacji. Nasze poczucie własnej wartości, a więc to, jak postrzegamy siebie również wpływa na naszą wydajność, jeśli chodzi o przyswajanie języka. Ważne jest zatem wypracowanie pewności siebie i ufności w swoje umiejętności. Interakcje z innymi użytkownikami języka, także w środowisku szkolnym – a więc w klasie z innymi uczniami oraz z nauczycielem języka obcego – rzutują na to jak postrzegamy siebie i swoje możliwości. Często słyszymy, że uczymy się na własnych błędach, dlatego ważnym jest podejmować ryzyko, próbować nowych struktur gramatycznych i nawet gdy popełniamy przy tym błędy, nie poddawać się.
_

_

Osoby nie bojące się podejmować ryzyka wykazują mniejszy stopień wahania się w mówieniu w języku obcym i wyższą tolerancje na ewentualne pomyłki. Ponadto, efektywna komunikacja wymaga empatii, dlatego istotnym jest by utożsamiać się z naszym rozmówcą i starać się zrozumieć jego okoliczności. Idąc tym tropem, należy założyć, że inne osoby również stawiają się w jakimś stopniu w naszej pozycji, dlatego są w stanie być wyrozumiałe co do naszych pomyłek podczas posługiwania się językiem obcym. Ekstrawertyzm i introwertyzm również wywierają wpływ na przyswajanie języka. Podczas gdy introwertycy są bardziej samowystarczalni i koncentracja jest ich mocna stroną, co ma pozytywny wpływ na systematyczność w przyswajaniu języka, ekstrawertycy są bardziej zależni od stymulacji z zewnątrz i interakcji z innymi. Ekstrawertycy, jako osoby towarzyskie i wymagające ekscytacji, są bardziej skłonni do podejmowania ryzyka w konwersacji w języku obcym, co może im dobrze służyć. Introwertycy natomiast muszą zazwyczaj spędzić chwilę na przetwarzaniu informacji i przygotowaniu się zanim zaczną mówić.
_

Przyswajanie języka – pamięć

Pamięć pełni ważną rolę w przyswajaniu języka. Proces zapamiętywania zaczyna się od uzyskania przy pomocy zmysłów informacji (pamięć sensoryczna), które zostają zakodowane w użytecznej dla nas formie, tak aby mogły być przechowywane w naszej pamięci. Na tym jednak się nie kończy, kluczowe jest bowiem przywołanie tych informacji, kiedy ich potrzebujemy. Zależnie od tego czy konkretne informacje językowe przechowywane są w pamięci krótko- czy długo-trwałej możemy mieć z tym procesem „odzyskiwania danych” większe lub mniejsze trudności. Możemy być w stanie przypomnieć sobie coś – pojedyncze słówko w języku obcym, czy też jakąś strukturę gramatyczną – zupełnie bez żadnej podpowiedzi czy jakiegokolwiek sygnału.

Ten sposób przywoływania informacji jest niezbędny do odpowiedzi na pytania otwarte na teście. Pytania zamknięte oraz wymagające wyboru prawda/fałsz, z kolei, opierają się na porównywaniu informacji przed naszymi oczyma z naszą pamięcią. Tak zwana pamięć robocza pełni kluczową rolę, jeśli chodzi o przyswajanie języka. Zdolność pojmowania to więcej niż przypomnienie sobie znaczenia poszczególnych słówek w języku obcym; musimy również zrozumieć strukturę składniową zdania, a więc korzystamy z naszej pamięci roboczej. Aby zapamiętać nowe słownictwo nasza pamięć robocza musi współpracować z pamięcią długotrwałą abyśmy byli w stanie pamiętać też fonologiczne formy nowych słówek. Informacje są w stanie przejść z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej, czyli zostać zarejestrowane w pamięci długotrwałej, gdy spędzimy wystarczająco dużo czasu je powtarzając.

Pamięć robocza jest ważna w produkowaniu wypowiedzi, jako że planowanie jest konieczne – nie wystarczy tylko powiedzieć ciągu słów bez uporządkowania ich względem relacji do siebie i kolejności w jakiej powinniśmy je wypowiedzieć.
_

Strategie przyswajania języka

Strategie w przyswajaniu języka dzielą się na bezpośrednie i pośrednie. Do tych pierwszych zaliczamy strategie pamięciowe, kognitywne (poznawcze) i strategie wynagrodzeń. W skład pośrednich wchodzą natomiast strategie metakognitywne, afektywne i społeczne.
_

Przyswajanie języka – strategie bezpośrednie:
_

Strategie pamięciowe:

• Tworzenie powiązań – połączenie nowo poznanych słówek z konkretnym kontekstem, grupowanie wyrazów w kategorie, używanie skojarzeń
• Wykorzystywanie informacji wzrokowych i dźwiękowych – obrazowość, mapowanie w pamięci względem znaczeń, używanie słów kluczowych, reprezentacja dźwięków w pamięci
• Dobrze zorganizowane powtarzanie materiału – używanie fiszek, korzystanie z mnemonik (zapamiętywanie poprzez stosowanie akronimów, układu wierszowego itp.)
• Zastosowanie działania – wykorzystanie rekcji na bodźce i doznania, czynności manualne podczas powtarzania
  _

Strategie kognitywne:

• Ćwiczenie – powtarzanie, zauważanie i wykorzystanie formułek i wzorców, dokonywanie ponownych połączeń
• Otrzymywanie i wysyłanie komunikatów – pojmowanie znaczenia stojącego za komunikatem
• Analiza i wyciąganie wniosków – używanie dedukcji, kontrastowanie z wiedzą na przykład z zakresu języka ojczystego, tłumaczenie i transferowanie znaczenia
• Tworzenie struktur z otrzymanych danych oraz własnych rezultatów pracy – robienie notatek, streszczanie, uwydatnianie najważniejszych elementów
  _

Strategie wynagrodzeń:

• Inteligentne zgadywanie – wykorzystywanie podpowiedzi językowych
• Pokonywanie ograniczeń w mówieniu i pisaniu – odpowiednie dostosowywanie przekazu, „wymyślanie” słów, wykorzystywanie synonimów i opisowego sposobu osiągnięcia konkretnego znaczenia, parafrazowanie
  _

Przyswajanie języka – strategie pośrednie:
_

Strategie metakognitywne:

• Przedkładanie swojego procesu uczenia się – uważne słuchanie, opóźnianie produkcji wypowiedzi w celu skupienia się na słuchaniu, podsumowanie nowo zdobytej wiedzy i połączenie jej z do tej pory znanym materiałem
• Planowanie i aranżowanie nauki – znajdowanie informacji na temat nauki języka obcego, organizowanie się, wyznaczanie zamiarów, identyfikowanie celu konkretnej aktywności, poszukiwanie możliwości ćwiczenia naszych umiejętności
• Ewaluacja – monitorowanie swojego postępu i samo-ewaluacja
  _

Strategie afektywne:

• Obniżanie poziomu niepokoju/lęku – stopniowe relaksowanie się, używanie pozytywnych emocji np. śmiechu
• Zachęcanie samego siebie – zapewnianie samego siebie/podejście z optymizmem, podejmowanie stosownego ryzyka, nagradzanie siebie za osiągnięcia
• Kontrolowanie swoich odczuć – prowadzenie pamiętnika/dziennika nauki języka obcego, dyskutowanie o swoich emocjach z kimś innym, używanie list kontrolnych
  _

Strategie społeczne:

• Zadawanie pytań – dociekanie, pytanie o sprecyzowanie bądź potwierdzenie, pytanie o poprawność
• Współpraca z innymi – współdziałanie z innymi użytkownikami danego języka, zwłaszcza z takimi którzy biegle się nim posługują
• Utożsamianie się z innymi – rozwijanie rozumienia różnić kulturowych, zdawanie sobie sprawy z sposobu myślenia i uczuć innych osób
  _

Aby osiągnąć najlepsze efekty w przyswajaniu języka obcego należy stosować różne metody zarówno bezpośrednie jak i pośrednie oraz dobierać je do swoich preferencji tak aby były dla nas rozwijające. Ćwiczenie pamięci jest nieuniknione, ale sposób w jaki się tego podejmiemy zależy od nas. Niektóre strategie są bardziej przydatne dla konkretnych osób, na przykład introwertycy chętnie korzystają ze strategii metakognitywnych, a osoby które potrzebują zwiększyć swoją pewność siebie w posługiwaniu się językiem obcym znajdą wiele korzyści w strategiach afektywnych. Przyswajanie języka to proces, który wymaga mieszania różnych stylów uczenia się, pamiętajmy jednak żeby nie czuć presji do zmieniania swojego preferowanego stylu! Ucząc się w zgodzie ze sobą i wykorzystując swoje konkretne predyspozycje będziemy w stanie opanować język w przyjazny dla nas sposób.
_

_

Źródła:

Sylwia Grabiec – “Learner Factors Influencing Second Language Learning”

PhDr. Maťková Svetlana, PhD., PaedDr. Antoliková Sandra, Mgr. Pľuchtová Martina – “Language learning strategies and their role in the context of effective language learning”