Nowe słowa w języku polskim (2023)

Nie dziwi nas już to, że praktycznie rok do roku nasz ojczysty język odrobinę ewoluuje. Każdy język się zmienia – jest to naturalny proces ewolucji języka. Powszechny dostęp do Internetu i mediów społecznościowych sprawia, że nowe „słowne trendy” bardzo szybko rozpowszechniają się wśród młodzieży. Świetnym tego przykładem jest corocznie już organizowany plebiscyt na Młodzieżowe Słowo Roku, gdzie społeczność może przedstawiać nowe słowa i wyrażenia, a następnie specjalna komisja wybiera i honoruje te, które na stałe zagościły w języku polskim.

Plebiscyt ten za każdym razem wywołuje sporą dyskusję i trudno się temu dziwić – zazwyczaj nowe słowa, najczęściej używane mocno przez młodzież, mogą zaskakiwać. Dzisiaj pochylimy się nad wyrażeniami, które trafiły do naszych codziennych słowników w przeciągu ostatnich kilku miesięcy i zasiliły poczet nowych słów w języku polskim w 2023 roku.

Kursy języka polskiego online >>
_

_

Skąd się biorą nowe słowa w języku polskim?

Nowe słowa w języku polskim powstają głównie za sprawą globalizacji i co za tym idzie zmianami społecznymi, który powodują ewolucję języka. W językoznawstwie występuje kilka źródeł słowotwórstwa, które możemy wyróżnić – mówiąc o nowych słowach.

Zapożyczenia: Język polski często czerpie słowa z innych języków, zwłaszcza z języków obcych. Angielski jest jednym z głównych dostawców zapożyczeń, ale także niemiecki, francuski, włoski i inne języki mają wpływ na rozwój słownictwa polskiego. Zapożyczenia mogą dotyczyć różnych dziedzin, takich jak technologia, nauka, moda czy kultura.

Skrótowce: W dzisiejszym szybkim tempie życia coraz częściej używamy skrótów i skrótowców, które potem mogą stać się nowymi słowami. Przykładem może być skrótowiec “selfie” (od ang. “self-portrait”), który stał się powszechnie używanym słowem.

Neologizmy: Język polski może tworzyć nowe słowa w celu opisania nowych pojęć, przedmiotów, zjawisk czy idei. Te nowo utworzone słowa nazywane są neologizmami. Mogą one powstać poprzez tworzenie połączeń wyrazowych, takich jak “samolot” czy “komputer”, albo przez odnoszenie się do istniejących słów i nadawanie im nowego znaczenia.

Slang i żargon: Młodzież i różne subkultury często tworzą swoje własne słownictwo, aby odróżnić się od reszty społeczeństwa i tworzyć własną tożsamość. Słowa związane ze slangiem i żargonem często trafiają do ogólnego użycia i stają się częścią codziennego języka.

Technologia i postęp naukowy: Rozwój technologii i postęp naukowy wymagają nowych terminów i nazw, aby opisać nowe wynalazki, technologie czy odkrycia. Takie nowe słowa często pojawiają się w języku polskim wraz z rozwojem tych dziedzin. Przykładowo: E-mail (email): Słowo “e-mail” to skrótowiec od “electronic mail”.

Warto zauważyć, że język jest żywym i dynamicznym narzędziem komunikacji, które ciągle się rozwija. Nowe słowa mogą być wprowadzane do języka przez różne grupy społeczne i stopniowo zyskiwać akceptację i popularność, a niektóre z nich mogą się utrwalić na stałe, stając się integralną częścią języka polskiego.
_

Jakie są nowe słowa w języku polskim? Co oznaczają?

Essa

Słowo „essa” wygrało plebiscyt na Młodzieżowe Słowo Roku, który miał miejsce pod koniec ubiegłego roku. Nagłośnienie owego wyrażenia dzięki plebiscytowi sprawiło, że obecnie jest wykorzystywane jeszcze częściej. „Essa” jest określeniem, które wykorzystuje się, gdy chcemy powiedzieć, że coś przyszło nam łatwo lub że jesteśmy wyluzowani. Może występować również jako okrzyk radości lub triumfu. Warto wiedzieć, że samo słowo essa pojawiło się już wcześniej, ale było wykorzystywane przede wszystkim jako przywitanie lub pożegnanie. Jego znaczenie uległo zmianie głównie dzięki streamerom oraz influencerom z platformy streamingowej twitch.tv.
_

Odklejka

Kolejnym nowym słowem w języku polskim, które przyszło do nas od grupy młodzieżowej, jest „odklejka”. Wyrażenie to określa status, w którym dana osoba jest oderwana od rzeczywistości i nie rozumie, co się dzieje. Taką osobą określa się również mianem „odklejeńca”. Często używa się go również, gdy chcemy zaznaczyć, że zupełnie nie zgadzamy się z czyimś zdanie, mówiąc np. „Chyba cię całkiem odkleiło”.
_

Poddymić

Wyrażenie „poddymić” używane jest w kontekście podkręcenia atmosfery przez kogoś. Korzystamy z niego, gdy chcemy zaznaczyć, że ktoś zrobił coś, co bardzo mocno spodobało się np. publiczności. „Poddymianie” zaczęło po raz pierwszy być używane w kontekście tzw. freakfight’ów, czyli amatorskich walk influencerów. Bardzo często określa się w ten sposób zachowania zawodników na konferencjach poprzedzających gale walk.
_

Sigma

Mianem „sigma” określa się mężczyznę, który jest niezależny, pewny siebie, silny oraz intrygujący, ale taki który nie przechwala się swoimi osiągnięciami i woli trzymać się na uboczy. Mówi się tak również na faceta, który za nic ma sobie zaloty pięknych kobiet i potrafi je zbyć od ręki. Wyrażenie „sigma” stało się popularne głównie wśród młodych mężczyzn, którzy szukają idoli do naśladowania, natrafili na taki archetyp faceta (który jest często spotykany np. w filmach oraz grach).
_

Gigachad

„Gigachad” to osoba idealna, wzbudzająca podziw, która jest niesamowicie dobra w swojej dziedzinie. Określa się tak tego, któremu wychodzi wszystko, za co się zabierze i którego prezencja jest po prostu idealna. „Gigachad” wywodzi się z określenia „chad”, który oznacza nierealistyczny ideał męskiego piękna.
_

Krindż (Cringe)

Cringe z języka angielskiego oznacza po prostu coś obciachowego. Słowo to trafiło do słowników Polaków już jakiś czas temu i jest używane dość powszechnie, ale dopiero niedawno zaczęło być wykorzystywane w formie spolszczonej „krindż”. Mówimy i piszemy tak wtedy, gdy chcemy określić, że dana rzecz lub osoba wywołuje w nas uczucie żenady.
_

NPC (enpecet)

Skrót NPC (non-playable character) oryginalnie oznacza postać z gry, której nie kontroluje gracz. W ten sposób zaczęto określać ludzi, którzy nie wyróżniają się na tle innych i zachowuję się wręcz mechanicznie często w sposób dziwny dla zewnętrznego obserwatora. Skrót ten został spolszczony i w takiej formie – „enpecet” – wykorzystywane jest przez polską młodzież, niestety często w dość negatywny sposób.
_

_

Czy „nowe słowa” to faktycznie nowe słowa?

Plebiscyt Młodzieżowego Słowa Roku niejednokrotnie wzbudza kontrowersje, a jednym z najczęściej poruszanych tematów w tej kwestii jest fakt czy wybierane słowa faktycznie są nowe i popularne. Niektórzy twierdzą, że mieli z nimi styczność już lata temu, a inni, że nie usłyszeli go w ostatnim czasie ani razu. Świetnym przykładem jest tutaj zwycięska „essa”, która widniała już w słowniku PWN, ale w momencie, gdy zmieniła się jej definicja oraz użycie, to postanowiono odświeżyć jej określenie, przez co poniekąd stała się nowym słowem. Wiele z nowych określeń bierze się również z języka angielskiego, ale powszechne używanie ich przez Polaków pozwoliło na dodanie ich (lub ich nieco spolszczonych wersji) do słownika.

Rozmowy na temat nowych słów w języku polskim bywają problematyczne, ale językowcy zwracają uwagę, że tak naprawdę powinniśmy się cieszyć, że mamy możliwość każdego roku podziwiać zupełnie nowe konstrukcje słowne, a polski język jest niezwykle plastyczny i umożliwia nam ciekawe wariacje. Każdy z nas przecież uśmiechnął się, gdy po raz pierwszy usłyszał (lub przeczytał) niecodzienną „odklejkę” lub „poddymianie”. Dodatkowym atutem jest otwarcie młodzieży na język angielski i chętne zapożyczanie wyrażeń, a następnie spolszczanie ich.

Jeśli zainteresował cię temat nowo powstałych słów, koniecznie zajrzyj na naszego bloga, Facebooka i Instagrama gdzie nie zabraknie nowych ciekawostek na tematy językowe!