Niesławna Margaret Thacher

Margaret Thatcher, premier Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci w brytyjskiej historii sceny politycznej. Choć niewątpliwie silna i odnosząca sukcesy w swojej karierze, ogromna ilość Brytyjczyków nie należała do grona jej fanów, co z resztą pokazała wylewając na nią fale nienawiści. Niektórzy twierdzą, że za swoich rządów jedynie podkreśliła podziały już obecne w społeczeństwie w tamtym czasie oraz poszerzyła dziurę między nimi.

Nienawiść Brytyjczyków zalężona była tak głęboko, że wielu wyraziło nawet otwartą radość z jej śmierci w kwietniu 2013 roku. Popularnym wówczas filmikiem była reakcja pewnej starszej Szkotki w trakcie trwania pogrzebu pani premier. „Wbiłabym jej kołek w serce i zawiesiła czosnek dookoła szyi aby upewnić się, że już nigdy nie wróci” – komentowała kobieta. Mocne słowa, jednak właśnie w ten sposób reagowała cała masa mieszkańców brytyjskich wysp. Co takiego sprawiło, że Brytyjczycy zostali tak rozzłoszczeni? Co Margaret Thatcher musiała zrobić, aby wywołać wśród ludzi taką niechęć oraz wrogość? W tym artykule przyjrzymy się kilku potencjalnym powodom, które zapisały Thatcher jako znienawidzoną „żelazną damę” na kartach historii.
_

_

Thatcherowy podatek pogłówny

Wprowadzenie podatku podgłównego (ang. The Tax Poll) oznaczało jednoznaczny upadek rządu Thatcher, gdyż reakcja ludności po ustanowieniu go była katastrofalna. Na ulicach dochodziło do zamieszek oraz protestów przeciw znienawidzonemu rządowi, a wielu policjantów odmawiało aresztowań w celu solidarności z protestującymi. Czym jednak był owy podatek, że doprowadził on do takiego zamieszania? W wielkim skrócie podatek pogłówny był podatkiem pobieranym jako stała kwota od każdej osoby odpowiedzialnej (zazwyczaj każdej osoby dorosłej), bez zważania na takie aspekty jak dochody lub zasoby owych osób. Daną kwotę trzeba było zapłacic i koniec, nieważne, jak wysoka ona była. Wprowadzenie podatku pogłównego napotkało jednak szereg trudności administracyjnych i egzekucyjnych. Niektóre osoby nie płaciły, wiedząc, że na pewno opuszczą kraj gdy tylko dotrze rachunek. Lokalne rady zostały obarczone zadaniem ścigania dużej liczby mieszkańców, którzy nie wywiązali się z zapłacenia. Istnieją również teorie głoszące, iż podatek pogłówny doprowadził do tego, że ludzie nie wpisywali się na listę wyborców w celu uniknięcia prób poboru przed zbliżającymi się elekcjami. Generalnie wierzono, iż zmiana sposobu obliczania podatku z szacowanej wartości rynkowej nieruchomości na liczbę osób w niej mieszkających jest krokiem wstecz. I rzeczywiście, takowym krokiem był – przeniósł ciężar podatków z bogatych na biednych. Podatek pogłówny obalono natychmiastowo w 1990 roku, kiedy władza została przejęta przez Johna Majora.
__

_

Obojętnosć Margaret Thatcher podczas irlandzkich strajków głodowych

Irlandzki Strajk Głodowy w 1981 roku był niezwykłym wydarzeniem w historii Irlandii Północnej i nadał ton nadchodzącym dziesięcioleciom. Była to kulminacja 5-letnich protestów irlandzkich więźniów republikańskich, rozpoczętych w 1976 roku po tym, jak Wielka Brytania usunęła status więźnia politycznego dla schwytanych więźniów paramilitarnych. Głównym celem protestujących było przywrócenie ich kategoryzacji jako „jeńcowie wojenni” oraz przywilejów związanych z owym statusem, takie jak prawo do nienoszenia więziennego munduru czy prawo do niewykonywania pracy w więzieniu. Thatcher umocniła wtedy swoje stanowisko słowami: „Nie jesteśmy przygotowani do rozpatrywania specjalnego statusu kategorii dla pewnych grup osób odbywających kary za przestępstwa. Zbrodnia to zbrodnia, nie jest polityczna”. Jednak sytuacja znacząco zaostrzyła się w obliczu śmierci Bobbiego Sands’a – jednego z więźniów, który został wybrany do brytyjskiej Izby Gmin (ze swojej celi więziennej!). Sands popełnił samobójstwo, a reakcja Thatcher była wyjątkowo zimna oraz okrutna: „Pan Sands był skazanym przestępcą.Postanowił odebrać sobie życie z własnej woli. Był to wybór, na który jego organizacja nie pozwoliła wielu swoim ofiarom”. Strajk głodowy zaczął się słabnąć po upływie kilku miesięcy, gdy rodziny strajkujących zezwoliły na interwencję medyczną i przymusowe karmienie, gdy ci stracili przytomność. Chociaż nieugięcie Thatcher w owej sytuacji zagwarantowało jej wygraną, doprowadziło ono do śmierci wielu strajkujących, przez co kobieta stała się znienawidzoną postacią nie tylko w Irlandii Północnej, ale również w brytyjskiej oraz międzynarodowej opinii publicznej. Jej podejście do kryzysu oraz sposób poradzenia sobie z nim spotkał się z światowym potępieniem.
_

_

Niesławna destrukcja sektoru produkcyjnego oraz wzrost bezrobocia

Chociaż polityka Thatcher nie miała na celu umyślnego spowodowania masowego bezrobocia, było to konsekwencją jej polityki skupionej na kontrolowaniu inflacji, która w pewnym momencie osiągnęła 18 procent. Jej strategia deflacyjna obejmowała kilka środków, takich jak podniesienie stóp procentowych oraz podniesienie podatku VAT z 8 procent do 15 procent. Środki te, w połączeniu z wpływami z handlu ropą z Morza Północnego, doprowadziły do wzmocnienia funta szterlinga oraz niezwykle mocno uderzyły w produkcję eksportową. Pomimo publicznego oburzenia i spadającej popularności, Thatcher pozostała nieugięta w swojej polityce. Podczas trwającej w latach 1979 – 1981 recesji zlikwidowano ponad 2 miliony miejsc pracy w przemyśle, a połacie przemysłu zostały zdziesiątkowane i nigdy już nie odżyły (niemniej jednak polityka Tony’ego Blaira była temu równie winna, co polityka Thatcher). Po kolejnej recesji w 1983 roku produkcja przemysłowa była o 30 procent niższa niż w 1978, redukując bazę produkcyjną tak bardzo, że bilans płatniczy w wytwarzanych towarach był deficytowy – i deficytowym pozostaje do dziś.
_

Thatcher i prywatyzacja brytyjskiej służby zdrowia

Reformy Camerona oraz Lansley’a mające na celu prywatyzację NHS (służby zdrowia w Wilkiej Brytanii) można zaliczyć jako jedne z największych w historii. Warto jednak zaznaczyć, że to przegląd NHS autorstwa Margaret Thatcher był ich główną inspiracją. Thatcher wprowadziła koncepcję rynku wewnętrznego oraz fundholdingu w NHS. Stało się tak dzięki raportowi Griffithsa, który zasugerował, że NHS powinna działać jak supermarket w celu zwiększenia wydajności i skuteczności. Zamiast zaspokajać potrzeby pacjentów, sektory służby zdrowia miały ze sobą o nich konkurować, podważając tym samym podstawowe zasady opieki zdrowotnej. Głównym celem owych reform było stworzenie bardziej opłacalnego NHS – za kadencji Thatcher władze zachęcały ludzi do korzystania z prywatnych usług medycznych. Jej rząd wykazywał powracające zainteresowanie ubezpieczeniem zdrowotnym, ale zostało ono zbagatelizowane z powodów wyborczych. W 1979 roku koszty administracyjne w NHS wyniosły około 6 procent, zaś po wprowadzeniu metafory rynku wewnętrznego podwoiły się one do 12 procent. Wszystkie te zmiany były produktami kontynuacji wizji Thatcher dotyczącej reformy usług publicznych, i chociaż zapewniała elektorat, że służba zdrowia będzie bezpieczna w jej rękach, przed opuszczeniem biura zostawiła ją na drżących kolanach.
_

Sekcja 28 potajemną dyskryminacją Thatcher?

Sekcja 28 odnosi się do sekcji 28 ustawy o samorządzie terytorialnym z 1988 roku, według której: „władze lokalne nie mogą: (a) celowo promować homoseksualizm lub publikować materiałów z zamiarem promowania homoseksualizmu; (b) promować nauczanie w jakiejkolwiek szkole o dopuszczalności homoseksualizmu jako pozornego związku rodzinnego”. W teorii niewiele jest dowodów na to, że Thatcher była bezpośrednio zaangażowana w tworzenie tej części ustawy (to Jill Knight oficjalnie zaprezentowała ową sekcję), jednak w praktyce Thatcher była konserwatywną tradycjonalistką, a takie ustawodawstwo odzwierciedlało ogólnie przyjęte przekonania owego nurtu iż homoseksualizm, choć nie był już nielegalny, nie powinien być promowany. Doprowadziło to do utrwalenia nieufności oraz urazu wobec społeczności LGBT, pokazując wyraźny przykład homofobii oraz uprzedzeń wewnątrz instytucji rządowych. Poczucie oczernienia, które odczuło wówczas wiele członków społeczeństwa LGBT, wyjaśnia zatem ich niechęć do Thatcher oraz jej polityki.
_

_

Dla Thatcher nie było takiego pojęcia jak kompromis. Jej całkowita determinacja i bezprecedensowe narzucanie własnych ideałów na brytyjską społeczność były ostateczne. Dla wielu obrażenia sięgają tak głęboko, że rany nigdy się nie zagoją. Ta historia to opowieść o ideologiach, a w takich opowieściach rzadko kiedy dochodzi do pogodzenia się obu stron (zwłaszcza, kiedy jednej z nich nie ma już między nami). Po więcej artykułów związanych z tematyką Wielkiej Brytanii zapraszamy na oficjalnego bloga choices®.

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Margaret_Thatcher

https://www.quora.com/Why-do-some-people-dislike-Margaret-Thatcher