Historia Szkocji – jak ukształtowana została szkocka tożsamość?

Historia Szkocji, którą udało się spisać na papierze zaczyna się wraz z przybyciem do niej Rzymian w I wieku naszej ery, chociaż już wcześniej szkockie plemiona wędrowały po najróżniejszych ziemiach przez tysiące lat, prowadząc proste życie w kamiennych chatach i żywiąc się obfitymi plonami, które do dzisiaj zachowały bogactwo witaminowe oraz wciąż służą za wspaniałe źródło pożywienia dla narodu. Pierwsi osadnicy przybyli do Szkocji po epoce lodowcowej, wytwarzając kamienną (a później brązową) broń i narzędzia do polowania na dzikie zwierzęta oraz rozwijając najróżniejsze techniki rolnicze, aby w pełni wykorzystać potencjał upraw.

Dzisiejsza Szkocja ma niewiele wspólnego z tamtym okresem, jednak kamienne kręgi, między innymi w Achavanich i Callanish, służą jako wgląd do prehistorycznego społeczeństwa oraz wydarzeń, które doprowadziły do ukształtowania Szkocji jaką znamy w XXI wieku. Zapraszamy na krótką lekcję szkockiej historii!
_

_

Rzymskie najazdy na Szkocję

Inwazja Rzymian na Brytanię oraz Szkocję – lub Kaledonię, gdyż tak nazywali ją Rzymianie – rozpoczęła się w 80 roku przed naszą erą i w ciągu kilku następnych lat większość południowej Brytanii znalazła się pod całkowitą kontrolą Rzymian. Szkocja okazała się jednak najbardziej wymagającym przeciwnikiem, który bronił się hardo: szkockie plemiona były w posiadaniu olbrzymich obszarów ziemi, i nie uśmiechało im się dobrowolnie oddawać źródeł ważnych zasobów naturalnych, takich jak ołów, srebro i złoto, w ręce armii rzymskich najeźdźców. Pomimo kilku wczesnych sukcesów, do 123 roku rzymska okupacja wycofywała się, a żeby powstrzymać ich przed dalszymi najazdami na Brytanię na rozkaz cesarza Hadriana rozpoczęto budowę sześciometrowego muru, który miał zapewnić skockim plemieniom bezpieczeństwo oraz trzymać je z dala od rzymskich terytoriów na południe od granicy. Po ustanowieniu owej granicy, kraj stał się miejscem powtarzających się z każdej strony najazdów przez następne 280 lat, aż Rzymianie całkowicie wycofali się z Brytanii na początku V wieku wołani potrzebą obrony własnego kraju przed plemiennymi atakami. Fragmenty muru Hadriana wciąż stoją na granicy ze Szkocją. Ciekawym faktem jest to, iż Szkoci byli dla Rzymian tak dużym postrachem, że zaczęli nazywać szkockie plemiona Piktami (z łacińskiego picti oznacza „pomalowani”, ze względu na ciała pokryte tatuażami) aby uwydatnić ich dzikość oraz okrutność.
_

Wyłonienie się „Szkotów”

Do VI wieku nie słyszano takiej nazwy jak Szkocja, ale ustanowienie królestwa Dalriady przez Szkotów (wówczas grupę celtyckich imigrantów z Irlandii, którzy wylądowali na zachodnich wybrzeżach kraju) przy niewielkim oporze ze strony rdzennych Piktów, zwiastowało powstanie nowego kraju. Przez następne 400 lat mieszkańcy Szkocji współpracowali i kolidowali w równym stopniu z Piktami, aż w 844 roku obie grupy zostały zjednoczone jako jedność w tym samym królestwie. Jako iż Cetowie byli już chrześcijanami, chrześcijaństwo zostało ustanowione w Szkocji mniej więcej w tym samym czasie. Język, symbole oraz kultura Piktów stopniowo zanikły, a wraz z wchłonięciem innych królestw, takich jak Strathclyde, które wcześniej znajdowały się pod angielskim panowaniem, około X wieku powstała nowoczesna Szkocja.
_

_

Normanckie wpływy w Szkocji

Po tym, jak Normanie podbili Anglię w 1066 roku, ich dominacja na ziemiach angielskich szybko odbiła się na szkockiej polityce, a wielu Anglosasów osiedliło się na szkockich nizinach, przez co Szkoci stopniowo przyjęli angielską obyczajowość. Król Malcolm III, syn Donnchada mac Crinaina oraz ówczesny władca Szkocji, poślubił Angielkę, która wprowadziła normańskie zwyczaje na szkocki dwór. Za kadencji syna Malcolma III, Davida (1124-1153), nasiliła się migracja Normanów do Szkocji – zaczęto budować klasztory oraz nowe miasta, a powiązania handlowe z Anglią przybierały na sile. Ustanowiony został feudalizm, a wodzowie klanów stali się szlachcicami. Miasta oraz handel rosły, a Szkocja prosperowała. Niemniej jednak szkoccy królowie pozostawali bezsilni w kontrolowaniu odległych części kraju, gdzie wciąż rządzili lokalni wodzowie, często pod kierownictwem władców zamorskich.
_

Geneza szkockiego buntu

Śmierć Aleksandra III w 1286 roku oraz jego następcy cztery lata później doprowadziła do próżni władzy w Szkocji, w wyniku czego wysunięto około 13 roszczeń do tronu. Jako arbiter, Edward I udanie zakorzenił w umyśle Johna Balliola (ówczesnego króla Szkocji) decyzję, której skutkiem były stulecia buntu i konfliktów z Anglikami – zawarcie sojuszu z Francją. Odmowa poparcia przez Balliola ataku na Francję doprowadziła do jego upadku i próby samodzielnego rządzenia Szkocją przez Edwarda I, zapraszając angielskich urzędników do współrządzenia krajem. Późniejszy bunt właścicieli ziemskich, kierowany przez Williama Wallace’a (słynnego Braveheart’a) zadał Anglikom mocną klęskę pod Stirling Bridge w 1297 roku. Nieprzerwana jak dotąd angielska agresja została stanowczo odparta, ograniczając angielską kontrolę terytorialną do południowo-wschodniej części kraju, aż do całkowitej klęski z rąk sił szkockich kontrolowanych przez Roberta Bruce’a w 1307 roku. W ciągu następnych sześciu lat Anglia oficjalnie uznała szkocką niepodległość.
_

Zjednoczenie sił szkockich oraz angielskich

Pod rządami Jakuba IV, XVI wiek był świadkiem znaczącego dobrobytu oraz spokoju w Szkocji, jak i również rozwoju literatury, druku i edukacji. Niemniej jednak okazjonalne potyczki z Anglią z atakami po obu stronach granicy wciąż trwały. Reformacja ogłosiła protestantyzm jako oficjalną religię Szkocji, a gdy w Anglii szalała wojna domowa, szkockie siły wielokrotnie próbowały dokonywać na niej najazdów na południe od granicy. Skończyło się to jednak ostatecznym zajęciem Szkocji przez siły angielskie, a sytuacja ta została rozwiązana dopiero, gdy Karol II został królem zarówno Anglii jak i Szkocji. Akt Unii z 1707 roku, który utworzył Zjednoczone Królestwo i poddał Szkocji rządy z Londynu, nie spotkał się z zachwytem ze strony ludu i doprowadził do serii buntów kierowanych przez jakobitów, którzy uznawali Jakuba, syna zdetronizowanego Jakuba II, za prawowitego króla. Bunty jakobickie zostały jednak łatwo stłumione przez siły angielskie, a na ich uczestników nałożono surowe obostrzenia w celu ograniczenia ich wolności, wzmacniając tym samym Unię i zmniejszając zagrożenie ze strony szkockich nacjonalistów. XVIII wiek stał się najbardziej twórczym okresem Szkocji, gdyż uczynił on z Edynburga jedną z intelektualnych potęg Europy. Sir Walter Scott, szkocki powieściopisarz i poeta, rozsławił ziemię i historię Szkocji na całym świecie. Okres ten znany jest pod nazwą „szkockie oświecenie”.
_

Rewolucja przemysłowa w Szkocji

Przemysł, podobnie jak w innych częściach zachodniego świata, przeżywał w XIX wieku dobrobyt dzięki szybkiemu rozwojowi miast i rozkwitowi przemysłu węglowego, stalowego i żelaznego. Szkocja stała się wówczas znana jako światowe centrum przemysłu stoczniowego, a jej najpopularniejszymi towarami były między innymi tytoń oraz cukier. Niemniej jednak warunki życia w kraju nie nadążały za rozwojem przemysłowym – maleńkie mieszkania były w złym stanie oraz z małą ilością urządzeń sanitarnych, co prowadziło do różnorakich chorób i niskiej średniej długości życia wielu pracowników. Dopiero wraz z rozwojem związków zawodowych w XX wieku standard życia zaczął się poprawiać.
_

_

Dwudziestowieczna Szkocja

Podobnie jak inne nacje, Szkocja doświadczyła ogromnego załamania gospodarczego w latach dwudziestych XX wieku, a rodzime gałęzie przemysłu, takie jak przemysł stoczniowy, przeżywały kryzys. Bezrobocie było wysokie, ale dziesiątki lat po II wojnie światowej były okresem stopniowego przywracania dobrobytu oraz stabilności gospodarczej. Zbędne branże zostały stopniowo wyparte przez branże usługowe, a wraz z pojawieniem się technologii Szkocja stała się kluczowym zawodnikiem w Wielkiej Brytanii. W latach powojennych narastała również chęć do większej niezależności politycznej Szkocji. W 1979 roku odbyło się referendum w sprawie przywrócenia parlamentu szkockiego, lecz nie udało się ono gdy nie osiągnięto wówczas minimalnej wymaganej liczby głosów. Kiedy rząd Tony’ego Blaira doszedł w 1997 roku do władzy w Westminster, odbyło się kolejne referendum. Tym razem głosowanie spotkało się z sukcesem i szkocki parlament zaistniał po raz pierwszy od 300 lat. W 2011 roku Szkocka Partia Narodowa uzyskała 69 ze 129 miejsc w szkockim parlamencie, co zagwarantowało jej całkowitą kontrolę. W rezultacie wynegocjowano z rządem Westminsteru referendum w sprawie niepodległości Szkocji w 2014 roku i pomimo jego niepowodzenia, pragnienie oddzielenia Szkocji całkowicie od reszty Wielkiej Brytanii wciąż trwa, a  pomyślne wprowadzenie owego planu w życie może być tylko kwestią czasu.
_

Historia Szkocji – podsumowanie

Współczesna Szkocja jest myślącym przyszłościowo oraz nowoczesnym krajem z bogatym dziedzictwem oraz kulturą, a jej determinacja w odgrywaniu znaczącej roli na arenie międzynarodowej jest niezaprzeczalna. Więcej historii związanych z obecnym stanem Szkocji jak i z jej historią znajdziesz na oficjalnym blogu choices® oraz naszego Facebooka, na którym każdy fascynat Wysp Brytyjskich oraz różnorakich tematów z nią związanych znajdzie coś dla siebie. Jeśli poszukujecie możliwości udoskonalenia znajomości języka angielskiego polecamy nasze kursy języka angielskiego online!