Norweski multietnolekt: czym jest kebabnorsk?

Lubisz ciekawostki dotyczące języka norweskiego? A czy wiesz czym jest kebabnorsk? Jeśli nie, to zapoznaj się z naszym artykułem, gdzie wyjaśniamy czym jest I jak wygląda.

Pewnie części z Was nic nie przychodzi do głowy co może oznaczać słowo kebabnorsk. Nic dziwnego! Raczej nie dowiecie się o tym z podręczników do nauki języka norweskiego. Jak wiecie, język norweski ma wiele dialektów, lecz to nie jest jeden z nich. Jeśli jesteście ciekawi czym jest kebabnorsk, jak powstał oraz chcecie poznać popularne słownictwo oraz zwroty, to zapraszamy do lektury.
_
Kursy języka norweskiego online w choices®
_

_

“Kebabnorsk”- język a może jedzenie?

Zacznijmy od początku, czym jest kebabnorsk? Zapewne wszyscy wiecie, że słowo “kebab” z j. arabskiego kabāb (występuje również w j. perskim i urdu) oznacza kawałki mięsa pieczone na szpikulcu. Ale my tutaj nie o jedzeniu! Kebabnorsk lub norweski multietnolekt to określenie odnoszące się do języka norweskiego wieloetnicznego, gdzie występuje wiele zapożyczeń z języków, którymi posługują się imigranci mieszkający w Norwegii, a zwłaszcza w Oslo. Wpływy i wkłady językowe pochodzą z wielu języków, takich jak turecki, kurdyjski, arabski, somalijski, perski, urdu, pendżabski, tamilski, hiszpański i bałkański. Ocena, które słowa można uznać za kebab norweski lub slang, jest prawie niemożliwa. Pierwszy raz z tym terminem spotkano się w latach 90. wśród młodzieży wschodniej części stolicy. Generalnie kebabnorsk odnosi się nie tylko do języka, ale do importu nowych rzeczy, dóbr jak np. potrawy, które mogą zachować swoje pierwotne nazwy.

Niestety kebabnorsk coraz częściej kojarzy się stereotypowo ze “złym norweskim”, a nie ze zjawiskiem językowym. Termin ten zyskał sporo uwagi w mediach, po tym jak po raz pierwszy w 1995 roku Stine Aasheim użył go w swojej pracy magisterskiej. Kebabnorsk jest przede wszystkim używany przez młodzież, w rozmowie z rówieśnikami, w mowie potocznej jako slang. Nie używa się go w sytuacjach formalnych. Podobne zjawiska językowe do kebabnorsk są zauważane również w innych krajach skandynawskich np. w Szwecji.
_

Czym jest multietnolekt?

Multietnolekt to termin używany do opisu wariantu językowego, który zawiera wpływy z różnych języków, typowo kształtowane w społecznościach młodzieżowych. Przede wszystkim wywodzących się z robotniczych dzielnic imigranckich obszarów miejskich. W przeciwieństwie do etnolektu, który łączy jeden wariant językowy z jedną konkretną grupą etniczną, użytkownicy wieloetnolektu często pochodzą z różnych środowisk etnicznych, a ich użycie języka można bardziej przypisać sąsiedztwu, w którym żyją, niż ich narodowości lub narodowości ich rodziców.
_

Przykłady słów i wyrażeń w kebabnorsk

• Habibi= bror/bro- używane jako słowo opisujące osobę, która jest ci bliska. Słowo może oznaczać: bracie, mój brat, bliska osoba. Używany głównie między płcią męską. Pochodzi z j. arabskiego.
• Habibti– używanie w tym samym znaczeniu jak habibi, lecz między płcią żeńską.
• Wallah/wollah/walla/wolla= jeg sverger (ved Allah) – ozn. Przysięgam (na boga), tak jak w ang. I swear. Słowo pochodzi z j. arabskiego.
• Jalla = kom igjen (skynd deg)- oznacza pospiesz się, szybciej
• Sjofe/schofe = å se/stirre- oznacza zobaczyć lub gapić się
• Mæbe= ei dame/jente- oznacza kobietę/ dziewczynę
• Kæbe= en hore- używane negatywnie, wyrażając się o dziewczynie/ dziwka
• Flus, lægs og para = penger- słowa używane w znaczeniu pieniędzy, kasy
• Avor= å gå/dra- oznacza iść/ jechać
• Tæsje= å stjele- oznacza okraść lub oszukać
• Sh’ni= snus- zamiennik papierosów popularny w krajach skandynawskich, który umieszcza się pod wargą w celu uwolnienia nikotyny
• “Sjof den schmø kæben der a” = “se på den fine dama der” oznacza, spójrz na tą ładną kobietę tam.
• “Hei Babbajan, hei, kan jeg isjpitt av garro’n din eller?“= ”hei kan jeg få et trekk av røyken din”- słowo Babbajan może być użyte do bliskiej osoby, kumpla. Wyrażenie oznacza: “hej, czy mogę zaciągnąć dyma”
  _

_

Kebabnorsk w kulturze masowej

Pierwszym utworem literackim napisanym w kebabnorsk było tłumaczenie szwedzkiej powieści Ett öga rött (Czerwone oko) Jonasa Hassena Khemiri. To powieść o imigrantach w Szwecji mówiących szwedzkim multietnolektem zwanym Rinkebysvenska. Andreas Eilert Østby wydał w 2005 roku pierwszy norweski wieloetnolektowy słownik, który powstał wyniku współpracy z młodzieżą z norweskiego gimnazjum oraz liceum. Natomiast w 2007 w Oslo roku wystawiono sztukę “Romeo i Julia” w kebabnorsk. Norweski etnolekt został zaprezentowany również w filmie 99% Ærlig, opowiadającym o młodzieży we wschodnim Oslo. Zeshan Shakar opublikował powieść Tante Ulrikkes vei (Droga Tante Ulrikke), używając norweskiego multietnolektu, aby przedstawić realistyczny obraz dorastania dwóch młodych chłopców w imigranckiej dzielnicy Oslo na początku XXI wieku.
_

_

W czwartym sezonie popularnego norweskiego serialu SKAM (Seriale do nauki języka norweskiego) przedstawiono problemy młodej muzułmańskiej dziewczyny oraz wprowadzono kilka postaci używających kebabnorsk. Niemniej jednak ten rodzaj języka norweskiego nie tylko pojawia się w książkach, serialach, filmach, ale również w muzyce. Wielu norweskich raperów wykorzystuje norweski multietnolekt w swojej twórczości np. Karpe, Hkeem, Isah i Unge Ferrari. Często ich muzyka porusza tematy poczucia odmienności przez norweską kulturę popularną, celebrowania ich dziedzictwa i środowisk oraz stawiania czoła dyskryminacji ze względu na pochodzenie imigranckie.
_

_

Czy warto znać kebabnorsk?

Czym jest kebabnorsk? Jak wspominaliśmy na początku, kebabnorsk jest przede wszystkim używany przez młodzież z gimnazjum i liceum. Osoby dorosłe raczej się nim nie posługują. Często niestety zdarza się, że dzieci imigrantow kształcące się w Norwegii mają okazję doświadczyć rasizmu i dyskryminacji z powodu swojego pochodzenia. Kebabnorsk pozwala im się utożsamić z pewną grupą osób, dzięki temu nie musza się czuć odosobnieni, wykluczeni. Jeli nie mieszkacie w Norwegii, to znajomość kebabnorsk nie będzie wam potrzebna. Jednak w ramach ciekawostki warto mieć takową wiedzę. W koncu język do potęga!

Przy okazji zapraszamy na naszego bloga, gdzie znajdziecie wiele wiecej artykułów nie tylko o języku i kulturze norweskiej. Jeśli lubicie ciekawe i często zabawne posty to musicie odwiedzić nas na Instagramie. Polecamy również nasze kursy językowe, dzieki którym możecie pogłębić swoją fascynację oraz polepszyć umiejętności językowe już dziś!